Регионсем хушшинчи обществăлла организаци

Чăваш наци конгресĕ

Чувашский национальный конгресс

Чăваш тĕнчи

2017, юпа (октябрь), 5(83) №

Сăнсем

Видеосем

Анонс "Раççей чăваш пики - 2017"

Шырав

Çыхăну

Адрес: 428032 г. Чебоксары, ул. Композиторов Воробьевых, д. 10

Телефон: (8352) 62-35-61

Факс: (8352) 62-82-05

Эл. адрес: congress21@mail.ru

Килти çăкăр шăршиллĕ кинофестиваль

Килти çăкăр шăршиллĕ кинофестиваль

17.11.2017 19:28

Çапла калас килчĕ, каларĕç те Пĕтĕм чăвашсен III "Асам" кинофестивальне вĕçленĕ май режиссерсем, операторсем, сценаристсем...

Фестиваллĕ кунсем сисмесĕрех иртрĕç. Чăваш фильмĕсемсĕр пуçне Пушкăртстан, Казахстан, Кăркăс, Якут, Турккă, Украина фильмĕсене тÿлевсĕр курма май пулчĕ кунта. Жюри пайташĕсем виçĕ лапамра конкурса хутшăнакан пур фильма та тĕплĕн пăхса тухрĕç, чылай сÿтсе яврĕç, канашларĕç, тавлашуллă самантсем те пулчĕç.

Анчах та чи лайăххи - фильмсен пахалăхĕ ÿçни, сасă тĕлĕшĕнчен таса пулни, шухăшлаттаракан киносем пулни. Тата та пахараххи - вĕсем чăн чăвашла пулни.

ЧНК президенчĕ Николай Угасловн каланă пек, хамăрăн, чăн чăвашсен киноÿнерĕ çĕнĕрен чĕрĕлчĕ çке. Çакна виççĕмĕш хут иртекен кинофестиваль ăнăçлă иртни уççăн кăтартрĕ.

Кинофестиваль пĕтĕмлетĕвĕ 1970-мĕш çулта А. Довженко киностудийĕнче Владимир Савельев режиссер Юрий Збанацкий сценарийĕпе ÿкернĕ «Çеçпĕл» илемлĕ фильм сыпăкĕпе пуçланчĕ. Кунта тĕп роле Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ çамрăксен театрĕн тĕп режиссерĕ Иосиф Дмитриев (Трер) вылянине пĕлмен çын сахал та пуль... Ĕнер эпир Çеçпĕл Мишши çуралнă кунне паллă турăмăр. Пурте кунта вырăнлă, сăнарлă...

"30-мĕш çулсенче чăвашкиноне пĕтернĕ хыççăн эпир çак самантсене чунтан кĕтнĕ. 40 çул ĕмĕтленни тинех çитрĕ! Чăвашкино! Ура!"-, терĕ Иосиф Александрович сцена çинчен. Унтан вăл çамрăксен театрĕн артисчĕсене чĕнсе кăларчĕ, хăй лартнă "Чĕрĕ сăмах" спектакль сыпăкне выляса пама ыйтрĕ.

"Асам" кинофестиваль çĕнтерÿçисен чыславне ертсе пынă май Дмитрий Петровпа Ольга Терентьева конкурса хутшăннă фильмсемпе тепĕр хут паллаштарчĕç. Пурĕ 18 вĕсем: 9 документаллă, 7 - илемлĕ тата 2 анимациллĕ фильм. Унсăр пуçне киноплакатсен конкурсне те пĕтĕмлетмелле. Кинофестиваль программинче конкурса кĕмен 12 фильм та пулнă.

Кăçал "Чăвашкино аталанăвне пысăк тÿпе хывнăшăн" ятарлă приза паллă кинорежиссер, чылай фильм авторĕ, хăй вăхăтĕнче чăваш телевиденийĕнче тĕп режиссерта тăрăшнă Чăваш Республикин искусствăсен тава тивĕçлĕ деятелĕ Леонид Павлович Трифонов тивĕçрĕ. Хисеплĕ чыслава Чăваш Республикин Культура, наци ĕçĕсен тата архив ĕçĕн министрĕн çумĕ Анатолий Тимофеев пурнăçларĕ. Леонид Павлович "Асам" кинофестивале пуçласа янăранпах жюри пайташĕ пулса конкурсри фильмсене хаклассипе пысăк вăй хурать. Унпа пĕрле кăçалхи кинофестивальте тÿре пулса Чăвашкино тата электронлă кинодокументсен архивĕн директорĕ, Чăваш Республикин культура тава тивĕçлĕ ĕçченĕ Николай Медведев, паллă композитор, поэт, Чăваш Республикин искусствăсен тава тивĕçлĕ деятелĕ Светлана Асамат, Мускаври патшалăх кино институтне пĕтернĕ Юрий Сергеев кинорежиссер тăрăшрĕç. Жюри председателĕ пулма вара Чăваш енри кинематографистсен пĕрлĕхĕн ертÿçине Олег Цыпленкова шаннă.

"Чун савăнать, тавах кураканăмăр. Малашне çак экран çинче талантлă та пысăк ĕçсем нумай пулччăр",- терĕ аксакал - режиссер Леонид Трифонов ятарлă приза алла илнĕ май.

Кăçалхи Пĕтĕм чăвашсен кинофестивалĕнче çĕнĕлĕх - киноплакатсен конкурсĕ пулчĕ. Ăна чăваш халăх художникĕ Праски Витти пĕтĕмлетрĕ. Ку конкурсра Шупашкар хулинчи Иванова Ирина - пĕрремĕш, Питĕрти Бабичева Диана - иккĕмĕш, Ерĕнпур хулинчи Слепых Юлия - виççĕмĕш вырăнсене тухрĕç.

Малалла кинофестивале хутшăнса çĕнтернĕ фильмсен авторĕсен чыславĕ пулчĕ. Чи пултаруллă сценариста тата композитора чыслассине Чăваш наци конгресĕн президентне Николай Угаслова хисеп туса шанса пачĕç.

"Чăвашкино çĕнĕрен чĕрĕлчĕ. Виççĕмĕш хут иртекен "Асам" кинофестиваль чăвашра пултаруллă кино ÿкерекенсем пуррине, вĕсем вăйланса пынине уççăн катартса пачĕ. Пултарулăхăр малалла та ÿссех пытăр сирĕн"-, терĕ Николай Федорович.

Чи лайăх сценарист ята вара Чăвашкино патшалăх студийĕнче тăрăшакан Татьяна Ильина «Ыр çын каять - ыр ят юлать» документлă фильмшăн тивĕçрĕ. «Чи ăста композитор» - Александр Ян Тараненко тата Илья Чесноков, «FUGA» илемлĕ фильмшăн пулчĕç. Шел, хăйсем чыславра пулаймарĕç.

Юрий Сергеев кинорежиссера тата жюри пайташне чи маттур оператора, сасă режиссерне, монтаж режиссерне чыслама шанчĕç. "Чи ăста оператор" ята Алексей (Илтимĕр) Ефремов «FUGA» илемлĕ фильмшăн, "Чи ăста монтаж режиссерĕ" ята Виктор Чугаров «Движение в Чебоксарах» документлă фильмшăн, «Чи ăста сасă режиссерĕ» - Алексей Гордеев «Мэтр» илемлĕ фильмшăн тивĕçрĕç.

"Жюри пайташĕ пулма яваплă, анчах та сăваплă. Мĕншĕн тесен ку пирĕн, чăваш киновĕ",- терĕ Светлана Асамат «Йăх вăрманĕ» илемлĕ фильмра «Эпизодла хĕрарăм рольне ăста вылякан» (Римма Гаврилова), «Хĕрарăм рольне чи ăста выляканĕ» (Зоя Аристархова), «FUGA» илемлĕ фильмра «Иккĕмĕш планри хĕрарăм рольне ăста вылякан» ( Анна Троянская), «Битва за Новоюжку. Политик» илемлĕ фильмра «Иккĕмĕш планри арçын рольне ăста вылякан» (Сергей Трапицын), «Мэтр» илемлĕ фильмра «Эпизодла арçын рольне ăста вылякан» (Демьян Корягин) тата «Ехрем Хуçа» илемлĕ фильмра «Арçын рольне чи ăста выляканĕ» (Василий Павлов) номинацисене чысланă май.

"Фестиваль шайĕ пысăкланса пырать. Чи пысăк хисеп вăл маншăн "Чи лайăх кĕске фильм", «Чи лайăх документлă фильм», "Чи лайăх илемлĕ фильм" номинацисене чысласси", - терĕ Леонид Трифонов режиссер. Ку ята тивĕçнисем вара "Мэтр" - режиссерĕ Максим Ефремов, «Шагнувшие в бессмертие». режиссерĕ Владимир Васильев, «Битва за Новоюжку. Политик»- режиссерĕ Юрий Спиридонов тата Дмитрий Цыганов.

Пĕтĕм чăвашсен «Асам» виççĕмĕш кинофестивалĕн чи сумлă парнине - Гран-Прине Марат Никитин режиссер ÿкернĕ «FUGA» илемлĕ фильм илчĕ. Жюри председателĕ (çак фестивалĕн ашшĕ тесен те юрать) Олег Михайлович Цыпленков çĕнтерÿçĕ-фильма "çут тĕнче кăтартнă" пултарулăх ушкăнне хаваспах чысларĕ. Вăлах кинофестивале йĕркелеме пулăшнă Чăваш наци конгресĕн президентне Николай Угаслова, культурăпа ÿнер институтне, чăваш наци библиотекине тата ытти ыркăмăллă учрежденисемпе уйрăм çынсене тав турĕ. "Тем каласа пăсас та килмест çак ырă, хăтлă, асамлă килти çăкăр шăршиллĕ лару-тăруллă кинофестивале. Майĕпен эпир чăвашкинона çÿллĕ шая çĕклетпĕр. Пире республика ертÿлĕхĕ , культура министерстви укçа-тенкĕпе пулăшать. Чăвашкинона аталантарас тесен пĕтĕм тăван халăх вăй хурса, нимелле тăрăшмалла. Тав сире!",- терĕ Олег Цыпленков.

Уява Чăваш академи юрăпа ташă ансамблĕ, "Янтал", Янташ", Дуняша Стайл" тата ытти ушкăнсем хăйсен юрри-ташшипе илемлетрĕç.

Пĕтĕм чăвашсен тăваттăмĕш кинофестивалĕччен!

 

Зоя Яковлева, ЧНК пресс-службин ертÿçи, Чăваш кинематографисчĕсен пĕрлĕхĕн пайташĕ.

ЧНК ПРЕЗИДЕНЧĔН САЛАМĔ

ЧНК ПРЕЗИДЕНЧĔН САЛАМĔ

17.11.2017 10:05

Чăваш наци конгресĕн президенчĕн Николай Угасловăн Тюмень облаçĕн ертÿлĕхне, Тюмень тăрăхĕнчи чăвашсен "Тăван" пĕрлĕхĕн Канашне тата регионсем хушшинче иртекен "Бичурин вулавĕсем" наукăпа практика конференцине хутшăнакансене саламлани.

 

Сире паллă пулăмпа, "Бичурин вулавĕсем" уçăлнă ятпа чунтан саламлатăп. Тăван халăх историне, культурипе йăли-йĕркине сыхласа аталантарса пынăшăн чĕререн тав тăватăп.

Пирĕн чăваш халăхĕн тĕнчене каласа памалли, мухтанмалли пайтах. Эпир Раççейри ытти халăхсемпе туслăн, килĕштерсе пурăнатпăр.

Пирĕн чи авалхи, пуян та тĕлĕнмелле янăравлă, илемлĕ чĕлхе. Эпир ку чĕлхепе чунран тухакан туйăмсене çăмăллăн пĕлтерме пултаратпăр.

Тепĕр тĕлĕнмелле пуянлăх вăл - чăваш тĕрри. Авалтан пирĕн несĕлсем хăйне евĕр тĕррипе чăваш пурнăçне, историне çырнă. Кашни çĕвви мĕне те пулсан пĕлтернĕ. Чăвашăн сăпайлăхĕ, ĕçченлĕхĕ, хăйĕн йăх-несĕлне сума суни унăн ташши-юрринче те уççăн палăрать.

Сирĕн пек чăн-чăн патриотсем, тăван çĕршыва, çуралнă вырăна чунтан юратса сума сăвакансем пуррипе эпир хамăрăн ытарайми чĕлхене, йăла-йĕркене, хăйне евĕрлĕ культурăна сыхласа хăваратпăр, ăна аталантаратпăр, пуянлататпăр. Ку пархатарлă ĕç çимĕçĕ каярах пирĕн пулас ăрура тата та уççăн палăрĕ. Ун чухне вĕсем пире ырăпа аса илĕç. Тав сире!

 

Чăваш наци конгресĕн президенчĕ Н.Ф. Угаслов.

 

17.11.2017.

Куславкка тăрăхĕнчи «Эткер» халӑх фольклор ушкӑнӗ  çур ĕмĕр халăха савăнтарать

Куславкка тăрăхĕнчи «Эткер» халӑх фольклор ушкӑнӗ çур ĕмĕр халăха савăнтарать

16.11.2017 17:38

Юрӑ ӗмӗртен-ӗмӗре чӑваша йывӑрлӑхсене ҫӗнтерме, кӑмӑла ҫӗклеме май панӑ. Ача ҫуралать-и, салтака ăсатмалла-и, туй кӗрлет-и, пур уява та юрӑ-кӗвӗ илем кунӗ, халӗ те çапла. Юрӑра чӑваш халӑхӗн чунĕ хӑпартланать, малалла пурӑнмалӑх хевте тупăнать… Чăваш Енĕн Куславкка районӗнчи Хурамалти юрра ăста çынсем 50 çул каялла пӗр тӗллевпе, пӗр шухăшпа ушкӑна чӑмӑртанса чунĕсене юрӑ-кӗвӗ урлӑ пуянлатма пуҫланӑ. «Эткер» ушкӑн мĕн йӗркеленнӗренпех тĕп тĕллевĕ вара Куславкка районӗн йӑли-йĕркине, юрри-кӗввине халӑхра анлӑ сарасси пулса тӑрать темелле. Чăваш наци культурине аталантарас ĕçе пысӑк тӳпе хывнӑшӑн 1990 ҫулта ушкӑнна «халӑх коллективӗ» ята панă. Раҫҫей тата Чӑваш Республикин культура тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Людмила Ефимова ушкăн тилхепине 50 ҫул хушши тытса пырать.

Чӳк уйӑхӗн 16-мӗшӗнче «Эткер» халӑх фольклор ушкӑнӗ йӗркеленӗренпе ҫур ӗмӗр ҫитнине паллă тума Шупашкарти Трактор тӑвакансен культура керменне юбилей каҫне пуçтарăнчĕç. Уява чӑваш наци вулавӑшӗн «Мерчен» юрӑ-кӗвӗ тӗпелӗн тата Чӑваш наци конгресӗн культра комитетчӗн ертӳҫи Вера Архипова йĕркелесе ертсе пычĕ. Юбиляр-ушкӑна саламлама чылай хӑна пуҫтарӑннӑ – фольклор тӗпчевҫисем, калем ӑстисем, общество деятелӗсем, ҫыравҫӑсем, ӑсчахсем. Уявра аякран килнӗ хӑнасем те пулчĕç.

Юбилея халăх фольклор ушкăнĕ хӑна юррисемпе уҫрӗ. «Эткер» ушкăна паллă кунпа саламлама Элӗк районӗн «Валинкке», Ҫӗрпӳ районӗн «Ямаш», Патӑрьел районӗн «Шуҫӑм», Сӗнтӗрвӑрри районӗн «Кунер» халӑх фольклор ушкӑнӗсем те çитрĕç. Шупашкарти Федор Павлов ячĕллĕ музыка училищин студенчĕсен «Янтал», Чӑваш патшалӑх педагогика университетчӗн «Юрай чечекӗ» фольклор ушкӑнӗсем тата Шупашкар районĕн «Кăмăл» çемье фольклор ансамблӗ те салам сăмахĕсене тата юррисене шеллемерĕç.

Савăнмашкăн тепĕр сăлтав та пулчĕ - юрă-кĕвве халалланă «Эпир пурнатпӑр Энӗш хӗрринче» кĕнеке кун çути курнă. Авторӗсем – Раҫҫей Федерацийӗн тата Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Светлана Григорьевна Лаврентьева тата Шупашкарти Федор Павлов ячӗллӗ музыка училищин преподавателӗ Ирина Федоровна Яковлева. Вӗсем ҫак паха кĕнекене «Эткер» халӑх ушкӑнĕ 50 ҫул тултарнине халалланӑ. Ансамбль кун-ҫулӗ, пурнӑҫӗ, ҫитӗнӗвӗсем çак çĕнĕ кĕнекере тӗплӗн сӑнланнӑ. Çавӑн пекех кунта юрлакансен списокӗ тата ансамблӗн репертуарĕнчи халӑх юррисем те вырӑн тупнӑ. Кĕнекере ҫутҫанталӑкпа ҫыхӑннӑ хайлавсем, ҫемье, йӑла-йӗрке юррисем. «Эткер» халӑх ушкӑнӗн пултарулӑх ҫулӗн хӑйне евӗрлӗ летопиҫӗ çырăннă темелле кунта.

Чӑваш Республикин культура, национальноҫсен ӗҫӗсен тата архив ӗҫӗн министерствин халӑх пултарулӑх енӗпе ӗҫлекен специалисчĕ Татьяна Дмитриева «Эткер» ушкӑна тӑван культурӑна аталантарас ӗҫри пысӑк ҫитӗнӳсемшĕн тав турӗ, малалла та халӑха юрӑ-кӗвӗпе савӑнтарма ҫирӗп сывлӑх тата хавхалану сунчӗ, уяв хуҫисене Хисеп хучӗсемпе, Тав ҫырӑвӗсемпе чысларĕ.

Республикӑри паллӑ фольклористсем: Михаил Кондратьев, Александр Осипов, Вячеслав Ендеров, Зинаида Козлова, Людмила Петухова, Шупашкарти Федор Павлов ячӗллӗ музыка училищин ертӳҫи Светлана Белоус, «Трактор тӑвакансен культура керменӗ» халӑх пултарулӑх центрӗн директорӗ Светлана Смирнова, Куславкка район администрациӗн пуҫлӑхӗн социаллӑ ыйтусемпе ӗҫлекен ҫумӗ Александр Юрков, Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн депутатчӗ, «Кусславкасем» ентешлӗх ертӳҫи Юрий Зорин «Эткер» пултарулӑхне пысăка хурса хакларĕç, ăна пирӗн наци пуянлăхĕ терĕç.

Сумлӑ мероприятие ЧНК хастарӗсем те хутшӑнӑнчӗҫ. Конгресӑн Вӗренÿ комитетчӗн ертӳҫи Геронтий Никифоров, Чӑваш наци радиовӗн музыка редакторӗ, культура комитетчӗн пайташӗ Ирина Лампасова пултарулӑх ушкӑнне чун-чӗререн саламларӗҫ, ЧНК Хисеп хучӗпе чысларӗҫ.

Юбилей каҫне килнĕ кашни çын хăйне валли мĕн те пулин çĕнни тупрĕ, чăваш пулнишĕн мăнаçланчĕ.

 

Вера Архипова, ЧНК культура комитетчӗн ертӳҫи

Фестиваль пуçланни - ачасемшĕн уяв пулĕ

Фестиваль пуçланни - ачасемшĕн уяв пулĕ

16.11.2017 14:22

Чÿк уйăхĕн 20-мĕшĕнчен пуçласа 24-мĕшччен Шупашкарта "Сказочная палитра" ятлă регионсем хушшинче иккĕмĕш хут иртекен ачасемпе çамрăксем валли ĕçлекен наци театрĕсен фестивалĕ пулĕ.

Ку фестивале Раççейри театр ĕçченĕсен пĕрлĕхĕ пулăшнипе, Раççей Федерцийĕн Президенчĕн ачасемпе çамрăксем валли ĕçлекен театрсене аталантармалли ятарлă программăна пурнăçа кĕртес тĕллевпе йĕркеленĕ. Çавăн пекех наци театрĕсем драматургине лайăхлатас, регионсен хушшинчи çыхăнăва çирĕплетес тĕллев те лартнă.

«Сказочная палитра» фестивальте Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ чăваш çамрăкĕсен театрĕ, Тутарстан, Пушкăртстан, Мари Эл, Якут Республикисен, Пенза хулин наци театрĕсен спектаклĕсене курма май пур.Каласа хăвармалла, ку ачасене театр чĕлхипе Раççейре пурăнака халăхĕсен культурипе тата ÿнерĕпе паллаштаракан пĕртен пĕр фестиваль.

Документсем

ПОЛОЖЕНИЕ ЧУВАШСКАЯ КРАСАВИЦА-2017.doc
"Раççей чăваш пики - 2017" конкурс йĕрки (вырăсла)
Дни рождения.docx
Çуралнă кунсем
Исправленный вариант Положение Кемел саса (1) (1).docx
П О Л О Ж Е Н И Е о Всероссийском фестивале-конкурсе эстрадной песни «Кĕмĕл сасă - 2017» (Серебряный голос - 2017)
ПОЛОЖЕНИЕ, анкета, пояснение к номинациям.doc
ПОЛОЖЕНИЕ о межрегиональном конкурсе «Чувашский национальный костюм – культурное наследие народа»
План работы на 2017 год.doc
Чăваш наци конгресĕн 2017-мĕш çулхи ĕç планĕ
Раççей чăваш пики.pdf
Положение о конкурсе "Раççей чăваш пики-2016"
Мăн Канаш йышăнăвĕ 23.06.2016..docx
2016-мĕш çулхи çĕртме уйăхĕн 23-мĕшĕнче иртнĕ Мăн Канаш йышăнăвĕ

Ыйту-хурав