Регионсем хушшинчи обществăлла организаци

Чăваш наци конгресĕ

Чувашский национальный конгресс

Чăваш тĕнчи

2016, авăн (сентябрь), 2(77) №

Сăнсем

Видеосем

"Яланах асра пултăр анне" ЧНК телекăларăмĕ

Шырав

Çыхăну

Адрес: 428032 г. Чебоксары, ул. Композиторов Воробьевых, д. 10

Телефон: (8352) 62-35-61

Факс: (8352) 62-82-05

Эл. адрес: congress21@mail.ru

Чутайсем чи пултаруллă хăтапа тăхлача палăртрĕç

Чутайсем чи пултаруллă хăтапа тăхлача палăртрĕç

08.12.2016 09:23

 

Паянхи çамрăксене ламран-лама куçса пыракан чăваш йăли-йĕркине, тăван чĕлхене упрама вĕрентес шутпа раштав уйăхĕн 7-мĕшĕнче Чăваш наци конгресĕн Хĕрлĕ Чутайри уйрăмĕ «Чи пултаруллă хăтапа тăхлачă» конкурс йĕркелерĕ. Юлия Мареева ертсе пынипе кунта юлашки вăхăтра «Чутай пики», «Чи пултаруллă асанне» ăмăртусем, «Урам вăййисем» фестиваль тата ытти кăсăклă уявсем йĕркеленĕ. Çак мероприятисем тĕрлĕ ÿсĕмри çынсене пĕрлештерме май пани, халăха савăнтарни паха тесе шутлать Юлия Петровна Мареева.

Акă Серафима Денисова, Яманкасси ялĕнче фельдшер пулса ĕçлекенскер, конкурса хăйĕн хăтипе Николай Даниловпа пĕрле хутшăнма шутланă. Вăл юрлама, ташлама ăстаскер пĕр мероприятинчен те юлмасть. Халăхпа хутшăнни, пĕрле савăнни ăна пурăнма хăват парать.

Атнар ял тăрăхĕнчен килнĕ Галина Индейкина хăйĕн мăшăрĕпе, Александрпа пĕрле уява хутшăнать. Вăл уяв хăнисене ĕне ыррипе сăйлас кăмăлпа килнĕ. Ялта пурăнакан чăвашсемшĕн ĕне тытни - юр-вартан татăлманни тесе шутлать вăл.

Мăн Этмен ял тăрăхĕнче пурăнакан Галинăпа Владимир Кукушкинсем нимĕнле ĕçрен те ÿркенмеççĕ, килти хуçалăх та тытаççĕ, общество ĕçне те хастар хутшăнаççĕ. Хăта-тăхлачăшĕсемпе те туслă пурăнаççĕ иккен вĕсем. Ку ăмăртура та «вăй виçме» шутланă Кукушкинсем.

«Чи пултаруллă хăтапа тăхлачă» конкурсран Хĕрлĕ Чутай район администрацийĕн пуçлăхĕ Александр Башкиров та айккине юлман, хавхалантарма килнĕ. Хамăрăн авалхи йăла-йĕркене, тăван чĕлхене çамрăксене мантарас мар, упраса хăварас тесе районти ЧНК уйрăмĕ хăпартланса ĕçленине район пуçлăхĕ ырлать, пулăшса пыма тăрăшать. Уйрăмах юлашки вăхăтра çак уявсене арçынсем хастар хутшăнма пуçлани савăнтарать Александр Викторовича.

Чăваш наци конгресĕ те Хĕрлĕ Чутайсем тăрăшса ĕçленине асăрхать, тĕрлĕ майлă хавхалантарса пыма тăрăшать. Ку конкурса та конгресс президенчĕн пĕрремĕш çумĕ Валерий Клементьев килчĕ, конкурс тÿри пулма та килĕшрĕ. Валерий Леонидович ЧНК Хĕрлĕ Чутай уйрăмĕн чи хастар пайташĕсене чăвашлăха аталантарас ĕçре пултаруллă пулнăшăн Хисеп хучĕсемпе чысларĕ. Вăл ку уйрăмра тăрăшакансене çакăн пек кăсăклă уявсем ирттерме хăват тупнăшăн чунтан тав турĕ. «Пирĕн ĕç ăнăçлăхĕ вырăнти ЧНК уйрăмĕсем лайăх ĕçленинчен нумай килет»,- терĕ Валерий Клементьев.

Хăтапа тăхлачăсем пултарулăхне тĕрлĕ майлă кăтартрĕç: куракансене хăйсемпе паллаштарчĕç, юрă-ташăпа тĕлĕнтерчĕç, чăваш апат-çимĕçĕпе сăйларĕç, ăс-тăн ăмăртăвĕнче те хăйсене çÿллĕ шайра кăтартрĕç. Чи пултаруллă хăтапа тăхлачă ята вара Атнар тăрăхĕнчен килнĕ Галинăпа Александр Индейкинсем çĕнсе илчĕç. Вĕсем хăйсене çакăн пек хисеп тунăшăн ЧНК Хĕрлĕ Чутайри уйрăмне, тус-тăванĕсене, курма килнисене чунтан тав турĕç.

Чăн та, «Чи пултаруллă хăтапа тăхлачă» конкурс тĕрлĕ ÿсĕмри çынсене пĕрлештерчĕ, ватти те вĕтти те хутшăнчĕ унта. Çитĕнекен ăру тăван чĕлхе пуянлăхне, ташă-юрă илемне тепĕр хут чунпа, чĕрепе туйрĕ кунти уявра.

 

ЧНК пресс-службин ертÿçи Зоя Яковлева.

Сăнÿкерчĕксене çак каçăпа пăхма май пур: https://ok.ru/chvashnats/topic/66279462865680

УХСАЙ ЯККĂВĔ – ЧĂВАШ ПОЭЗИЙĔН ÇУТĂ ÇĂЛТĂРĔ

УХСАЙ ЯККĂВĔ – ЧĂВАШ ПОЭЗИЙĔН ÇУТĂ ÇĂЛТĂРĔ

05.12.2016 15:49

Раштав уйăхĕн 2-мĕшĕнче Пушкăрт Республикин Пелепей районĕн Слакпуç ялĕнче чăваш халăх поэчĕ Ухсай Яккăвĕ çуралнăранпа 105 çул çитнĕ ятпа поэзи уявĕ иртрĕ. Уява Шупашкар хулинчен ЧР Культура министерствин этноконфесси хутшăнăвĕсен пай пуçлăхĕ Лидия Ивановна Филиппова ертсе пыракан Чăваш наци конгресĕн делегацийĕ хутшăнчĕ. Делегаци йышĕнче конгресăн вĕренÿ тата ăслăлăх комитечĕн председателĕ Геронтий Никифоров, «Чăваш ялĕ» комитет пуçлăхĕ Эдуард Бахмисов, конгресс хастарĕсем: И.Н. Ульянов ячĕллĕ ЧПУ университечĕн доценчĕ Ирина Софронова, «СВ-пресс» издательство ушкăн директорĕ Александр Вражкин, ЧР Профессиллĕ писательсен ертÿçин çумĕ Василий Пушкин, ЮТВ телевиденийĕн ĕçченĕсем Кристина Адюкова тата Екатерина Яковлева пулчĕç.Чăвашран килнĕ делегаци, Пелепей чăвашĕсен ертÿçи Владимир Яковлев ирхине Пелепейре кĕтсе илсен чăваш гимназине çитсе курчĕ. Çĕнĕрен юсанă çуртра вырнаçнă гимнази ĕçĕ-хĕлĕпе, пурлăхĕпе, тĕрлĕ халăх ачисен вĕренĕвĕпе паллашрăмăр. Кунта чăваш чĕлхипе литературине ял тата хула шкулĕн программисемпе вĕрентеççĕ. Гимназире вĕренекенсем пурте уроксенче чăваш халăх культурипе паллашаççĕ, ырă йăласене ăша хываççĕ. Ирхи апат çисен Слакпуçне çул тытрăмăр. Слакпуç шкулне Пелепей районĕн чăваш чĕлхи вĕрентекенĕсем «Ухсай вулавĕсем» регионсен хушшинчи ăслăлăхпа меслетлĕх конференцине пуçтарăннă. Конференцин 1-мĕш пайĕ ЧР Çĕрпÿ районĕн чăваш чĕлхипе литератури учителĕсем хутшăнипе Интернет урлă Онлайн майпа иртрĕ.

2-мĕш пайĕнче вара Пелепей районĕнчи тĕрлĕ шкулта вăй хуракан чăваш чĕлхипе литератури вĕрентекенсем тухса калаçрĕç. Тĕп калаçăвĕ чăваш халăхĕн мухтавлă сăвăçин Ухсай Яккăвĕн пархатарлă ĕçне хаклани пулчĕ. Ухсай çырнисем пирĕн литература аталанăвĕнче пысăк вырăн йышăнаççĕ. Вĕсенче чăваш халăхĕн кăмăл-туйăмĕ, шухăш-ĕмĕчĕ сăнарланнă. Халăх поэчĕ çырнисене хура çĕр сĕткенĕ, халăх тĕнчекурăмĕ, сăнарлă та витĕмлĕ чăваш чĕлхи чĕрĕ вăй кÿрсе тăраççĕ. Савăнпа та вĕсене вулакансем кăмăлласа йышăннине палăртрĕç конференцие хутшăннă вĕрентекенсем.

Конференци вĕçленсен Шупашкар хăнисем Слакпуç шкулĕпе палашрĕç. Кунта чăвашлăх хуçаланни пур çĕрте те курăнать. Ачасем чăваш чĕлхипе тăван литературăна чăваш шкулĕн тĕслĕх программипе вĕренеççĕ. Вĕрентекенсемпе вĕренекенсем «Аван-и?» тесе хăнасене саламлани, шкулăн тулашпа шалашĕнче чăвашла çырнисем, эрешсемпе илемсем пурри, столовăйра «Апачĕ тутлă пултăр!» тени кăмăла çĕклерĕç, тăван чĕлхе хисепре пулнине кăтартрĕç.

Кăнтăрлапа апатлансан Ухсай Яккăвĕн музейне çул тытрăмăр. Çул çинче пирĕн ушкăна Чăвашран килнĕ юрăçсем: ЧНК вице-президенчĕ Валерий Клементьев, Надежда Заводскова, Вячеслав Александров, Евгений Николаев, Ксения Сергеева хутшăнчĕç. Константин Ивановпа Яков Ухсай палăкĕсем патне çитсе поэтсене сума суса пуç тайрăмăр, чĕрĕ чечексем хутăмăр.

Ухсай Яккăвĕн музейĕ патĕнче Слакпуçĕн фольклор ушкăнĕ пире çăкăр-тăварпа, юрă-ташăпа кĕтсе илчĕ. Савăнăçлă лару-тăру хыççăн музейпа паллашрăмăр. Музей ертÿçи Алевтина Жилкина паха экспонатсемпе паллаштарни, Ухсай пурнăçĕнчи кăсăк пулăмсем çинчен каласа панисем аслă ăру поэчĕн сумлă ячĕ чăваш поэзийĕн çутă çăлтăрĕ пулнине çирĕплетрĕç.

Каç кÿлĕм Слакпуçĕн культура керменĕнче Ухсай Яккăвне халалланă «Эс – халăх ывăлĕ, мухтавĕ, Тавах, сана, Якку пичче!» фестиваль иртрĕ. Кермен туп-тулли. Уява Пелепей районĕн пуçлăхĕн çумĕ Александр Смородин, Слакпуç ял тăрăхĕн пуçлăхĕ Дмитрий Андреев, «Урал сасси» хаçатăн тĕп редакторĕ Юрий Михайлов, Пелепей чăвашĕсен ертÿçи Владимир Яковлев килсе çитрĕç. Виçĕ сехете пычĕ концерт. Халăх сăмахлăхĕн ушкăнĕсем, юрăçсем куракансене юрă-ташăпа, сăвă-такмакпа, вăйă-кулăпа савăнтарчĕç.

Тĕрлĕ мероприятипе пуян кун Пелепей хулин культура керменĕнче Валерий Клементьев ертсе пыракан артистсен концерчĕпе вĕçленчĕ. Çĕрлехи Пелепейпе сывпуллашнă хыççăн Чăваш Ене килме çула тухрăмăр.

Слакпуçĕнче ирттернĕ кун интереслĕ те усăллă пулчĕ. Курни-илтнисем пуриншĕн те ĕмĕрлĕх асра юлĕç.

 

Геронтий Никифоров, ЧНК вĕренÿ тата ăслăлăх комитечĕн председателĕ

«Ахах-мерчен аваллăхĕ» Мускавра

«Ахах-мерчен аваллăхĕ» Мускавра

05.12.2016 15:03

Чăвашлăх вăл – мĕн авалтан пыракан пурнăç йĕрки, пурнăç виçи, тĕнче курăмĕ. Пире çакна асаттесемпе асаннесем пиллесе хăварнă.

Раштав уйăхĕн 3-мĕшĕнче Чӑваш наци конгресӗ йĕркеленипе, Чăваш Республикин культура министерстви пулăшнипе «Ахах-мерчен аваллăхĕ» ятлă чăваш халăх тумĕн уявĕ пирĕн çĕршывăн тĕп хулинче Мускавра иртрĕ. Чăваш Енре кăçал Ĕç çынни çулталăкĕ пулнине шута илсе çак уява Чăваш Республикин культурăн тава тивĕçлĕ ĕçченне, Чăваш наци конгресĕн халăх ăстисене пĕрлештерсе тăракан Ассоциацин ертÿçине, халăх ăстине Зинаида Вороновăна халалланă.

Ĕçлĕ çын яланах хисепре. Ÿнер тĕнчинче нумай çул тăрăшакан Зинаида Воронова кăçал 65 çул тултарчĕ тата вăл чăваш тумĕсемпе ĕçлеме пуçланнăранпа 25 çул çитрĕ.

Чăваш Республикин культурăн тава тивĕçлĕ ĕçченĕ, Чăваш Республикин халăх ăсти Зинаида Воронова чăнах та мухтава тивĕçлĕ.Чăваш тумне сума суса тата ăна ăсталакана хисеплесе Мускаври «Красный Октябрь» культура керменне ЧНК хастарĕсем: ĕç тăвакан комитет председателĕн çумĕ Нина Андреева, грантсемпе ĕçлекен координатор Елена Светлая поэт, культура комитечĕн пайташĕсем Наталья Васильева хореограф тата Дмитрий Петров артист, пресс-служба ертÿçи Зоя Яковлева, Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ артисчĕ Мария Горшкова, Вячеслав Вахтеркинпа Василий Николаев юрăçсем çитрĕç.Кунтах хăйсен вĕрентекенне Зинаида Ивановна Воронована Мускав чăвашĕсен умĕнче сумлăн кăтартас шутпа Чăваш патшалăх культурăпа искусствăсен институтĕнче вăй хуракан Раиса Васильева доцентпа студентсен «Мерчен» ушкăнĕ те килнĕ.

Чăваш наци конгресĕн Комсомольски районĕнчи уйрăмĕн ертÿçи, «Каçал» халăх ансамблĕн ертÿçи Владимир Павлов тăрăшнипе юлашки вăхăтра конгресăн чылай ĕç-пуçне «Каçал» халăх ансамблĕ хутшăнать. Мускаври чăваш тумĕн уявне те çак пултаруллă ушкăн илем кÿчĕ.

Пĕр хушă «Красный Октябрь» культура керменĕ чăваш юрри-ташшипе кĕрлесе кăна тăчĕ: фойере «Каçал» ансамбль Мускав халăхне чăваш юррипе ташшипе кĕтсе илчĕ, ташлаттарчĕ, Шупашкартан килнĕ халăх ăстисем суту-илÿпе курав йĕркелерĕç. Чăваш патшалăх культурăпа ÿнер искусствисен институчĕн кафедра ертÿçи Раиса Васильева курма килнисене чăваш тĕррине тĕрлеме вĕрентрĕ. Вăрнарти аш-какай комбиначĕ, «Пир-авăр çăтмахĕ», «Акконд» предприятисем хăйсен таварĕсене мускавсене сĕнчĕç.

Чăваш тумĕн уявне Раççей Федерацин Президенчĕ çумĕнчи Чăваш Республикин вăхăтлăха пурнăçласа пыракан полномочилле представителĕ Валерий Шакин, Патшалăх Думин депутачĕсем Анатолий Аксаковпа Олег Николаев, Мускаври чăваш культурин центрĕн ертÿçи Лира Смирнова тата ытти хастарсем çитрĕç. Вĕсем ЧНКра тăрăшакансене çакнашкал илемлĕ уяв йĕркеленĕшĕн тав турĕç, Зинаида Ивановна Вороновăна чӑваш тумĕн пĕлтерĕшне ҫӗкленӗшĕн, унăн пуласлăхне çамрăк ăрăва парас ĕçре ырми-канми ĕçленĕшĕн тав туса чечек çиххисем парнелерĕç.

Телее кашни çын хăйне май ăнланать. Пĕри – сăнпа илемлĕ пулнипе телейлĕ. Тепри – мул-пуянлăх пуррипе хăпартланать. Хăшĕ ашшĕ-амăшĕ пухнă тупрапа усă курма хавас. Тата теприсем нумай вĕренсе пĕтĕм халăхшăн усăллă ĕç тунипе хăйсене чăн телейлĕ тесе шутлаççĕ. Çав çынсен шутне Зинаида Воронова кĕрет. Мускавра иртнĕ чăваш тумĕн уявĕнче куракансем çакна хăйсем курса ĕненчĕç. Зинаида Ивановна ăсталанă чăваш тумĕсенчен кунта дефиле йĕркелерĕç. Чăн та, мĕнле илемлĕ те капăр пирĕн чăваш тумĕ. Пирĕн мăн асаттесемпе асаннесем хăйсен ĕмĕрне çĕр çинче ĕçлесе ирттернĕ. Темле йывăр пулсан та илемлĕ те тирпейлĕ çÿренĕ вĕсем. Халăх ăсти Зинаида Воронова ăсталанă кашни чăваш çи-пуçне тата кашни артист юрланине, ташланине Мускаври пирĕн ентешсем тăвăллăн алă çупрĕç, тав турĕç.

Мария Горшкова, Василий Николаев, Вячеслав Вахтеркин юрăçсем, «Каçал» фольклор ушкăнĕ тата «Мерчен» ташă ансамблĕ пĕрре мар сцена çине тухса Мускав чăвашĕсене савăнтарчĕç.

Кунти чăваш культурин центрĕн ертÿçи Лира Смирнова Чăваш Енрен килсе уяв туса паракансене Тав хучĕпе чысларĕ, татах та килсе çÿреме чĕнчĕ.

Уява Шупашкарти филармонин «Çеçпĕл» юрă ушкăнĕ вĕçлерĕ. Чылайччен йăхташăмăрсем саланма васкамарĕç, чун каниччен чăвашла ташларĕç, тăван республикăран килнĕ хăнасемпе калаçрĕç.

 

ЧНК пресс-службин ертÿçи Зоя Яковлева.

Саламлатпăр!

Саламлатпăр!

02.12.2016 15:23

ЧНК "Чăваш хĕрарăмĕ" комитет пайташĕ, паллă çыравçă, ЧР культурăн тава тивĕçлĕ ĕçченĕ Лидия Ивановна Михайлова (Филиппова) çĕнĕ ĕçе куçнă. Малашне вăл ЧР Культура министерствин этноконфесси хутшӑнӑвӗсен пай пуҫлӑхӗнче тăрăшĕ. Лидия Ивановна халиччен Чăваш Патшалăх Канашĕн "Республика" хаçачĕн тĕп редакторĕнче вăйне хуратчĕ.

ЧНК пайташĕсем конгресс хастарне çĕнĕ, яваплă ĕçре ăнăçусемпе çитĕнÿсем кăна, пĕрле алла-аллăн, туслăн ĕçлеме вăй-хăват сунаççĕ.

 

ЧНК пресс-служби.

Документсем

Раççей чăваш пики.pdf
Положение о конкурсе "Раççей чăваш пики-2016"
Мăн Канаш йышăнăвĕ 23.06.2016..docx
2016-мĕш çулхи çĕртме уйăхĕн 23-мĕшĕнче иртнĕ Мăн Канаш йышăнăвĕ
ПОЛОЖЕНИЕ О ФЕСТИВАЛЕ СГ-2016.docx
П О Л О Ж Е Н И Е о проведении Всечувашского фестиваля-конкурса эстрадной песни «Кĕмĕл сасă» (Серебряный голос)
11.10.2013 ЧНК комитечĕсем.docx
Чăваш наци конгресĕн комитечĕсем
ЧНК ĕç планĕ 2016 .doc
ЧНК 2016-мĕш çул валли ĕç планĕ
Положение Паха тере .pdf
Положение о конкурсе "Паха тĕрĕ"

Ыйту-хурав