Регионсем хушшинчи обществăлла организаци

Чăваш наци конгресĕ

Чувашский национальный конгресс

Чăваш тĕнчи

2017, юпа (октябрь), 5(83) №

Сăнсем

Видеосем

Анонс "Раççей чăваш пики - 2017"

Шырав

Çыхăну

Адрес: 428032 г. Чебоксары, ул. Композиторов Воробьевых, д. 10

Телефон: (8352) 62-35-61

Факс: (8352) 62-82-05

Эл. адрес: congress21@mail.ru

Килти çăкăр шăршиллĕ кинофестиваль

17.11.2017 19:28
Килти çăкăр шăршиллĕ кинофестиваль

Çапла калас килчĕ, каларĕç те Пĕтĕм чăвашсен III "Асам" кинофестивальне вĕçленĕ май режиссерсем, операторсем, сценаристсем...

Фестиваллĕ кунсем сисмесĕрех иртрĕç. Чăваш фильмĕсемсĕр пуçне Пушкăртстан, Казахстан, Кăркăс, Якут, Турккă, Украина фильмĕсене тÿлевсĕр курма май пулчĕ кунта. Жюри пайташĕсем виçĕ лапамра конкурса хутшăнакан пур фильма та тĕплĕн пăхса тухрĕç, чылай сÿтсе яврĕç, канашларĕç, тавлашуллă самантсем те пулчĕç.

Анчах та чи лайăххи - фильмсен пахалăхĕ ÿçни, сасă тĕлĕшĕнчен таса пулни, шухăшлаттаракан киносем пулни. Тата та пахараххи - вĕсем чăн чăвашла пулни.

ЧНК президенчĕ Николай Угасловн каланă пек, хамăрăн, чăн чăвашсен киноÿнерĕ çĕнĕрен чĕрĕлчĕ çке. Çакна виççĕмĕш хут иртекен кинофестиваль ăнăçлă иртни уççăн кăтартрĕ.

Кинофестиваль пĕтĕмлетĕвĕ 1970-мĕш çулта А. Довженко киностудийĕнче Владимир Савельев режиссер Юрий Збанацкий сценарийĕпе ÿкернĕ «Çеçпĕл» илемлĕ фильм сыпăкĕпе пуçланчĕ. Кунта тĕп роле Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ çамрăксен театрĕн тĕп режиссерĕ Иосиф Дмитриев (Трер) вылянине пĕлмен çын сахал та пуль... Ĕнер эпир Çеçпĕл Мишши çуралнă кунне паллă турăмăр. Пурте кунта вырăнлă, сăнарлă...

"30-мĕш çулсенче чăвашкиноне пĕтернĕ хыççăн эпир çак самантсене чунтан кĕтнĕ. 40 çул ĕмĕтленни тинех çитрĕ! Чăвашкино! Ура!"-, терĕ Иосиф Александрович сцена çинчен. Унтан вăл çамрăксен театрĕн артисчĕсене чĕнсе кăларчĕ, хăй лартнă "Чĕрĕ сăмах" спектакль сыпăкне выляса пама ыйтрĕ.

"Асам" кинофестиваль çĕнтерÿçисен чыславне ертсе пынă май Дмитрий Петровпа Ольга Терентьева конкурса хутшăннă фильмсемпе тепĕр хут паллаштарчĕç. Пурĕ 18 вĕсем: 9 документаллă, 7 - илемлĕ тата 2 анимациллĕ фильм. Унсăр пуçне киноплакатсен конкурсне те пĕтĕмлетмелле. Кинофестиваль программинче конкурса кĕмен 12 фильм та пулнă.

Кăçал "Чăвашкино аталанăвне пысăк тÿпе хывнăшăн" ятарлă приза паллă кинорежиссер, чылай фильм авторĕ, хăй вăхăтĕнче чăваш телевиденийĕнче тĕп режиссерта тăрăшнă Чăваш Республикин искусствăсен тава тивĕçлĕ деятелĕ Леонид Павлович Трифонов тивĕçрĕ. Хисеплĕ чыслава Чăваш Республикин Культура, наци ĕçĕсен тата архив ĕçĕн министрĕн çумĕ Анатолий Тимофеев пурнăçларĕ. Леонид Павлович "Асам" кинофестивале пуçласа янăранпах жюри пайташĕ пулса конкурсри фильмсене хаклассипе пысăк вăй хурать. Унпа пĕрле кăçалхи кинофестивальте тÿре пулса Чăвашкино тата электронлă кинодокументсен архивĕн директорĕ, Чăваш Республикин культура тава тивĕçлĕ ĕçченĕ Николай Медведев, паллă композитор, поэт, Чăваш Республикин искусствăсен тава тивĕçлĕ деятелĕ Светлана Асамат, Мускаври патшалăх кино институтне пĕтернĕ Юрий Сергеев кинорежиссер тăрăшрĕç. Жюри председателĕ пулма вара Чăваш енри кинематографистсен пĕрлĕхĕн ертÿçине Олег Цыпленкова шаннă.

"Чун савăнать, тавах кураканăмăр. Малашне çак экран çинче талантлă та пысăк ĕçсем нумай пулччăр",- терĕ аксакал - режиссер Леонид Трифонов ятарлă приза алла илнĕ май.

Кăçалхи Пĕтĕм чăвашсен кинофестивалĕнче çĕнĕлĕх - киноплакатсен конкурсĕ пулчĕ. Ăна чăваш халăх художникĕ Праски Витти пĕтĕмлетрĕ. Ку конкурсра Шупашкар хулинчи Иванова Ирина - пĕрремĕш, Питĕрти Бабичева Диана - иккĕмĕш, Ерĕнпур хулинчи Слепых Юлия - виççĕмĕш вырăнсене тухрĕç.

Малалла кинофестивале хутшăнса çĕнтернĕ фильмсен авторĕсен чыславĕ пулчĕ. Чи пултаруллă сценариста тата композитора чыслассине Чăваш наци конгресĕн президентне Николай Угаслова хисеп туса шанса пачĕç.

"Чăвашкино çĕнĕрен чĕрĕлчĕ. Виççĕмĕш хут иртекен "Асам" кинофестиваль чăвашра пултаруллă кино ÿкерекенсем пуррине, вĕсем вăйланса пынине уççăн катартса пачĕ. Пултарулăхăр малалла та ÿссех пытăр сирĕн"-, терĕ Николай Федорович.

Чи лайăх сценарист ята вара Чăвашкино патшалăх студийĕнче тăрăшакан Татьяна Ильина «Ыр çын каять - ыр ят юлать» документлă фильмшăн тивĕçрĕ. «Чи ăста композитор» - Александр Ян Тараненко тата Илья Чесноков, «FUGA» илемлĕ фильмшăн пулчĕç. Шел, хăйсем чыславра пулаймарĕç.

Юрий Сергеев кинорежиссера тата жюри пайташне чи маттур оператора, сасă режиссерне, монтаж режиссерне чыслама шанчĕç. "Чи ăста оператор" ята Алексей (Илтимĕр) Ефремов «FUGA» илемлĕ фильмшăн, "Чи ăста монтаж режиссерĕ" ята Виктор Чугаров «Движение в Чебоксарах» документлă фильмшăн, «Чи ăста сасă режиссерĕ» - Алексей Гордеев «Мэтр» илемлĕ фильмшăн тивĕçрĕç.

"Жюри пайташĕ пулма яваплă, анчах та сăваплă. Мĕншĕн тесен ку пирĕн, чăваш киновĕ",- терĕ Светлана Асамат «Йăх вăрманĕ» илемлĕ фильмра «Эпизодла хĕрарăм рольне ăста вылякан» (Римма Гаврилова), «Хĕрарăм рольне чи ăста выляканĕ» (Зоя Аристархова), «FUGA» илемлĕ фильмра «Иккĕмĕш планри хĕрарăм рольне ăста вылякан» ( Анна Троянская), «Битва за Новоюжку. Политик» илемлĕ фильмра «Иккĕмĕш планри арçын рольне ăста вылякан» (Сергей Трапицын), «Мэтр» илемлĕ фильмра «Эпизодла арçын рольне ăста вылякан» (Демьян Корягин) тата «Ехрем Хуçа» илемлĕ фильмра «Арçын рольне чи ăста выляканĕ» (Василий Павлов) номинацисене чысланă май.

"Фестиваль шайĕ пысăкланса пырать. Чи пысăк хисеп вăл маншăн "Чи лайăх кĕске фильм", «Чи лайăх документлă фильм», "Чи лайăх илемлĕ фильм" номинацисене чысласси", - терĕ Леонид Трифонов режиссер. Ку ята тивĕçнисем вара "Мэтр" - режиссерĕ Максим Ефремов, «Шагнувшие в бессмертие». режиссерĕ Владимир Васильев, «Битва за Новоюжку. Политик»- режиссерĕ Юрий Спиридонов тата Дмитрий Цыганов.

Пĕтĕм чăвашсен «Асам» виççĕмĕш кинофестивалĕн чи сумлă парнине - Гран-Прине Марат Никитин режиссер ÿкернĕ «FUGA» илемлĕ фильм илчĕ. Жюри председателĕ (çак фестивалĕн ашшĕ тесен те юрать) Олег Михайлович Цыпленков çĕнтерÿçĕ-фильма "çут тĕнче кăтартнă" пултарулăх ушкăнне хаваспах чысларĕ. Вăлах кинофестивале йĕркелеме пулăшнă Чăваш наци конгресĕн президентне Николай Угаслова, культурăпа ÿнер институтне, чăваш наци библиотекине тата ытти ыркăмăллă учрежденисемпе уйрăм çынсене тав турĕ. "Тем каласа пăсас та килмест çак ырă, хăтлă, асамлă килти çăкăр шăршиллĕ лару-тăруллă кинофестивале. Майĕпен эпир чăвашкинона çÿллĕ шая çĕклетпĕр. Пире республика ертÿлĕхĕ , культура министерстви укçа-тенкĕпе пулăшать. Чăвашкинона аталантарас тесен пĕтĕм тăван халăх вăй хурса, нимелле тăрăшмалла. Тав сире!",- терĕ Олег Цыпленков.

Уява Чăваш академи юрăпа ташă ансамблĕ, "Янтал", Янташ", Дуняша Стайл" тата ытти ушкăнсем хăйсен юрри-ташшипе илемлетрĕç.

Пĕтĕм чăвашсен тăваттăмĕш кинофестивалĕччен!

 

Зоя Яковлева, ЧНК пресс-службин ертÿçи, Чăваш кинематографисчĕсен пĕрлĕхĕн пайташĕ.

ЧНК ПРЕЗИДЕНЧĔН САЛАМĔ

17.11.2017 10:05
ЧНК ПРЕЗИДЕНЧĔН САЛАМĔ

Чăваш наци конгресĕн президенчĕн Николай Угасловăн Тюмень облаçĕн ертÿлĕхне, Тюмень тăрăхĕнчи чăвашсен "Тăван" пĕрлĕхĕн Канашне тата регионсем хушшинче иртекен "Бичурин вулавĕсем" наукăпа практика конференцине хутшăнакансене саламлани.

 

Сире паллă пулăмпа, "Бичурин вулавĕсем" уçăлнă ятпа чунтан саламлатăп. Тăван халăх историне, культурипе йăли-йĕркине сыхласа аталантарса пынăшăн чĕререн тав тăватăп.

Пирĕн чăваш халăхĕн тĕнчене каласа памалли, мухтанмалли пайтах. Эпир Раççейри ытти халăхсемпе туслăн, килĕштерсе пурăнатпăр.

Пирĕн чи авалхи, пуян та тĕлĕнмелле янăравлă, илемлĕ чĕлхе. Эпир ку чĕлхепе чунран тухакан туйăмсене çăмăллăн пĕлтерме пултаратпăр.

Тепĕр тĕлĕнмелле пуянлăх вăл - чăваш тĕрри. Авалтан пирĕн несĕлсем хăйне евĕр тĕррипе чăваш пурнăçне, историне çырнă. Кашни çĕвви мĕне те пулсан пĕлтернĕ. Чăвашăн сăпайлăхĕ, ĕçченлĕхĕ, хăйĕн йăх-несĕлне сума суни унăн ташши-юрринче те уççăн палăрать.

Сирĕн пек чăн-чăн патриотсем, тăван çĕршыва, çуралнă вырăна чунтан юратса сума сăвакансем пуррипе эпир хамăрăн ытарайми чĕлхене, йăла-йĕркене, хăйне евĕрлĕ культурăна сыхласа хăваратпăр, ăна аталантаратпăр, пуянлататпăр. Ку пархатарлă ĕç çимĕçĕ каярах пирĕн пулас ăрура тата та уççăн палăрĕ. Ун чухне вĕсем пире ырăпа аса илĕç. Тав сире!

 

Чăваш наци конгресĕн президенчĕ Н.Ф. Угаслов.

 

17.11.2017.

Куславкка тăрăхĕнчи «Эткер» халӑх фольклор ушкӑнӗ çур ĕмĕр халăха савăнтарать

16.11.2017 17:38
Куславкка тăрăхĕнчи «Эткер» халӑх фольклор ушкӑнӗ  çур ĕмĕр халăха савăнтарать

Юрӑ ӗмӗртен-ӗмӗре чӑваша йывӑрлӑхсене ҫӗнтерме, кӑмӑла ҫӗклеме май панӑ. Ача ҫуралать-и, салтака ăсатмалла-и, туй кӗрлет-и, пур уява та юрӑ-кӗвӗ илем кунӗ, халӗ те çапла. Юрӑра чӑваш халӑхӗн чунĕ хӑпартланать, малалла пурӑнмалӑх хевте тупăнать… Чăваш Енĕн Куславкка районӗнчи Хурамалти юрра ăста çынсем 50 çул каялла пӗр тӗллевпе, пӗр шухăшпа ушкӑна чӑмӑртанса чунĕсене юрӑ-кӗвӗ урлӑ пуянлатма пуҫланӑ. «Эткер» ушкӑн мĕн йӗркеленнӗренпех тĕп тĕллевĕ вара Куславкка районӗн йӑли-йĕркине, юрри-кӗввине халӑхра анлӑ сарасси пулса тӑрать темелле. Чăваш наци культурине аталантарас ĕçе пысӑк тӳпе хывнӑшӑн 1990 ҫулта ушкӑнна «халӑх коллективӗ» ята панă. Раҫҫей тата Чӑваш Республикин культура тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Людмила Ефимова ушкăн тилхепине 50 ҫул хушши тытса пырать.

Чӳк уйӑхӗн 16-мӗшӗнче «Эткер» халӑх фольклор ушкӑнӗ йӗркеленӗренпе ҫур ӗмӗр ҫитнине паллă тума Шупашкарти Трактор тӑвакансен культура керменне юбилей каҫне пуçтарăнчĕç. Уява чӑваш наци вулавӑшӗн «Мерчен» юрӑ-кӗвӗ тӗпелӗн тата Чӑваш наци конгресӗн культра комитетчӗн ертӳҫи Вера Архипова йĕркелесе ертсе пычĕ. Юбиляр-ушкӑна саламлама чылай хӑна пуҫтарӑннӑ – фольклор тӗпчевҫисем, калем ӑстисем, общество деятелӗсем, ҫыравҫӑсем, ӑсчахсем. Уявра аякран килнӗ хӑнасем те пулчĕç.

Юбилея халăх фольклор ушкăнĕ хӑна юррисемпе уҫрӗ. «Эткер» ушкăна паллă кунпа саламлама Элӗк районӗн «Валинкке», Ҫӗрпӳ районӗн «Ямаш», Патӑрьел районӗн «Шуҫӑм», Сӗнтӗрвӑрри районӗн «Кунер» халӑх фольклор ушкӑнӗсем те çитрĕç. Шупашкарти Федор Павлов ячĕллĕ музыка училищин студенчĕсен «Янтал», Чӑваш патшалӑх педагогика университетчӗн «Юрай чечекӗ» фольклор ушкӑнӗсем тата Шупашкар районĕн «Кăмăл» çемье фольклор ансамблӗ те салам сăмахĕсене тата юррисене шеллемерĕç.

Савăнмашкăн тепĕр сăлтав та пулчĕ - юрă-кĕвве халалланă «Эпир пурнатпӑр Энӗш хӗрринче» кĕнеке кун çути курнă. Авторӗсем – Раҫҫей Федерацийӗн тата Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Светлана Григорьевна Лаврентьева тата Шупашкарти Федор Павлов ячӗллӗ музыка училищин преподавателӗ Ирина Федоровна Яковлева. Вӗсем ҫак паха кĕнекене «Эткер» халӑх ушкӑнĕ 50 ҫул тултарнине халалланӑ. Ансамбль кун-ҫулӗ, пурнӑҫӗ, ҫитӗнӗвӗсем çак çĕнĕ кĕнекере тӗплӗн сӑнланнӑ. Çавӑн пекех кунта юрлакансен списокӗ тата ансамблӗн репертуарĕнчи халӑх юррисем те вырӑн тупнӑ. Кĕнекере ҫутҫанталӑкпа ҫыхӑннӑ хайлавсем, ҫемье, йӑла-йӗрке юррисем. «Эткер» халӑх ушкӑнӗн пултарулӑх ҫулӗн хӑйне евӗрлӗ летопиҫӗ çырăннă темелле кунта.

Чӑваш Республикин культура, национальноҫсен ӗҫӗсен тата архив ӗҫӗн министерствин халӑх пултарулӑх енӗпе ӗҫлекен специалисчĕ Татьяна Дмитриева «Эткер» ушкӑна тӑван культурӑна аталантарас ӗҫри пысӑк ҫитӗнӳсемшĕн тав турӗ, малалла та халӑха юрӑ-кӗвӗпе савӑнтарма ҫирӗп сывлӑх тата хавхалану сунчӗ, уяв хуҫисене Хисеп хучӗсемпе, Тав ҫырӑвӗсемпе чысларĕ.

Республикӑри паллӑ фольклористсем: Михаил Кондратьев, Александр Осипов, Вячеслав Ендеров, Зинаида Козлова, Людмила Петухова, Шупашкарти Федор Павлов ячӗллӗ музыка училищин ертӳҫи Светлана Белоус, «Трактор тӑвакансен культура керменӗ» халӑх пултарулӑх центрӗн директорӗ Светлана Смирнова, Куславкка район администрациӗн пуҫлӑхӗн социаллӑ ыйтусемпе ӗҫлекен ҫумӗ Александр Юрков, Чӑваш Республикин Патшалӑх Канашӗн депутатчӗ, «Кусславкасем» ентешлӗх ертӳҫи Юрий Зорин «Эткер» пултарулӑхне пысăка хурса хакларĕç, ăна пирӗн наци пуянлăхĕ терĕç.

Сумлӑ мероприятие ЧНК хастарӗсем те хутшӑнӑнчӗҫ. Конгресӑн Вӗренÿ комитетчӗн ертӳҫи Геронтий Никифоров, Чӑваш наци радиовӗн музыка редакторӗ, культура комитетчӗн пайташӗ Ирина Лампасова пултарулӑх ушкӑнне чун-чӗререн саламларӗҫ, ЧНК Хисеп хучӗпе чысларӗҫ.

Юбилей каҫне килнĕ кашни çын хăйне валли мĕн те пулин çĕнни тупрĕ, чăваш пулнишĕн мăнаçланчĕ.

 

Вера Архипова, ЧНК культура комитетчӗн ертӳҫи

Фестиваль пуçланни - ачасемшĕн уяв пулĕ

16.11.2017 14:22
Фестиваль пуçланни - ачасемшĕн уяв пулĕ

Чÿк уйăхĕн 20-мĕшĕнчен пуçласа 24-мĕшччен Шупашкарта "Сказочная палитра" ятлă регионсем хушшинче иккĕмĕш хут иртекен ачасемпе çамрăксем валли ĕçлекен наци театрĕсен фестивалĕ пулĕ.

Ку фестивале Раççейри театр ĕçченĕсен пĕрлĕхĕ пулăшнипе, Раççей Федерцийĕн Президенчĕн ачасемпе çамрăксем валли ĕçлекен театрсене аталантармалли ятарлă программăна пурнăçа кĕртес тĕллевпе йĕркеленĕ. Çавăн пекех наци театрĕсем драматургине лайăхлатас, регионсен хушшинчи çыхăнăва çирĕплетес тĕллев те лартнă.

«Сказочная палитра» фестивальте Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ чăваш çамрăкĕсен театрĕ, Тутарстан, Пушкăртстан, Мари Эл, Якут Республикисен, Пенза хулин наци театрĕсен спектаклĕсене курма май пур.Каласа хăвармалла, ку ачасене театр чĕлхипе Раççейре пурăнака халăхĕсен культурипе тата ÿнерĕпе паллаштаракан пĕртен пĕр фестиваль.

Малашне 50-мĕш шкул ачисем «эпĕ чăваш» тесе хăюллăн калĕç

16.11.2017 13:00
 Малашне 50-мĕш шкул ачисем «эпĕ чăваш» тесе хăюллăн калĕç

Шупашкарти пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан 50-мĕш шкулта чÿк уйăхĕн 15-мĕшĕнче «Эпĕ чăваш, Раççей çынни» ятлă уяв иртрĕ.

Вăтам классенче вĕренекен ачасене Шупашкарти «Нарспи» клуб ĕçченĕсем пухрĕç. Каласа хăвармалла, çитĕнекен ăрăва чăваш халăхĕн йăли-йĕркипе паллаштарасси, пуян тум-юмĕ çинчен каласа парассине вĕсем хăйсен тивĕçĕ тесе шутлаççĕ. «Нарспи» клуб заведующийĕ – Чăваш Республикин культура тава тивĕçлĕ ĕçченĕ, ЧНК культура комитечĕн пайташĕ Лидия Константинова хăй те паллă ал ĕç ăсти. Унăн асамлă алли тухья, хушпу, шÿлкеме тата ытти чăваш илемĕн эрешĕсене ăсталать. Лидия Евсеевна вĕрентсе пынипе ку клубри ачасене ташă ăсталăхне алла илме пулăшакан Алиса Лукина та ачасене чăваш йăли-йĕркине ăша хывассишĕн чунне парса тăрăшать. Ăна ЧНК Х Аслă Пухăвĕнче президиума та суйларĕç. Халĕ вăл президумăн чи çамрăк пайташĕ.

50-мĕш шкулта ирттерекен мероприятине те конгресс хастарĕсем тĕплĕн хатĕрленчĕç. Уяв пуян та тĕрлĕ енлĕ пултăр тесе, хастар çамрăксене, чăваш наци телерадиокомпанийĕн журналистне, ЧНК çумĕнчи çамрăксен «Хастар» ушкăнĕн пайташне Алексей Иванова тата «Асамат» юрă ушкăнĕн солистне Алина Егоровăна чĕнчĕç.

Савăнатăп хам чăваш пулнишĕн,

Тăпăл-тăпăл-тăпăлкка ташшишĕн,

Асамат кĕперĕ пек тĕрришĕн,

Атăл шывĕ пек çемçе чĕлхишĕн,

Савăнатăп хам чăваш пулнишĕн.

Çак сăвăпа хăпартланса пуçларĕç вĕсем чăвашлăха халалланă уява. Ачасене пирĕн республикăра тĕрлĕ наци çынни тĕпленсе тымар яни, вĕсем пĕр-пĕрне хисеплесе, килĕштерсе пурăнни çинчен вăйă мелĕпе ăнлантарса пачĕç. Чăваш чĕлхине вĕренни ытти халăх чĕлхине ăша хывма кансĕрлеме мар, пулăшнине каласа пачĕç. Тĕнче тĕрлĕ кĕтесĕнче пурăнакан ентешсем хамăрăн пуян та авалхи чĕлхене хисепленине, унпа калаçма вăтанманнине ачасен чунĕсене хыврĕç.

Чăваш наци телерадиокомпанин редакторĕ Алексей Иванов чăваш чĕлхине лайăх пĕлни, вырăсла таса калаçма чăрмантарманни пирки каларĕ, ачасене телевидени тата радио вăрттăнлăхĕсене уçса парса кăсăклантарса ячĕ. Алексей хăй тăван чĕлхене хисепленине, ăна юратнипех телевиденипе радиора вăй хунине, ăна унта ĕçленипех пĕтĕм тĕнче пĕлнине каласа пачĕ. 50-мĕш шкулта вĕренекенсем вăл каласа панине тимлĕн итлерĕç.

«Асамат» ушкăн юрăçи Алина Егорова шкул ачисене хăйĕн пултарулăх çулĕпе паллаштарчĕ, чăваш юрри ăна пурнăç çулĕпе хастар та хăюллă утма пулăшнине ăнлантарчĕ. Ачасем унăн илемлĕ юррисене хаваспах итлерĕç.

«Нарспи» клуб ертÿçи, халăх ал ĕç ăсти Лидия Евсеевна хăйĕн «асанне арчине» уçсан вара ачасем каçсах кайрĕç. Масмак, тухья, хушпу, мăй çиххи…, мĕн кăна çук кунта! Лидия Евсеевна ачасене кашни тупра çинчен уйрăммăн ăнлантарчĕ, эрешĕсем мĕне пĕлтернипе паллаштарчĕ. Çав вăхăтрах ачасемпе чăваш тĕррин çĕвви, эрешне «вулама» вĕренмелли вăйă иртрĕ. Пурте ку кăсăклă вăйа хаваспах хутшăнчĕç.

Юлашкинчен уява хутшăнакансем пурте «Çăткăн пулă» вăйа хутшăнма карталанса тăчĕç, савăнчĕç, кулчĕç.

- Çакнашкал тĕлпулусене малалла хулари шкулсенче кăна мар, районсене те тухса çÿресе ирттересчĕ. Уяв ăнăçлă иртнишĕн хавхаланса малашне 50-мĕш шкул ачисем «эпĕ чăваш» тесе хăюллăн каласса шанас килет пирĕн,- терĕç ЧНК хастарĕсем, «Нарспи» клуб ĕçченĕсем Лидия Константинова тата Алиса Лукина.

 

Зоя Яковлева, ЧНК пресс-службин ертÿçи.

Хранители национальных традиций. Творческие семьи выступили на фестивале «Во славу земли Самарской»

16.11.2017 09:43
Хранители национальных традиций. Творческие семьи выступили на фестивале «Во славу земли Самарской»

 

Во второй раз национально-культурная автономия чувашей г. Самары и Региональная общественная организация «Национально-культурная автономия чувашей Самарской области» проводят Межнациональный фестиваль искусств «Во славу земли Самарской». Он проходит при финансовой поддержке Администрации городского округа Самара, при информационной поддержке ГКУ СО «Дом дружбы народов».

Самые громкие овации - семейным творческим коллективам. Песенные и танцевальные традиции как семейную реликвию они передают из поколения в поколение. Русская, чувашская, татарская, башкирская, казахская и осетинская семьи представили зрителям свои оригинальные номера.

Когда на сцену выходят сразу 10 представителей одной чувашской семьи, зал взрывается аплодисментами. Самой старшей в семействе Цыганцовых, Марии Петровне, исполнилось 89! В ансамбле «Хевель» 4 поколения Цыганцовых - все поют, дети играют на шумовых инструментах. Радуют глаз яркие костюмы с национальными мотивами.

Марина Аксёнова - руководитель чувашского фольклорного коллектива «Сарамсем» Старомаксимкинского СДК. Родители - Якушкины Петр Егорович и Анна Григорьевна. Без Петра Егоровича не обходилось ни одно событие в селе, он был заправским гармонистом и играл на всех праздниках. Анна Григорьевна была певуньей. И любовь к песням, к народному творчеству детям передалась именно от них. В семье шестеро детей: три брата и три сестры. Есть свой семейный ансамбль, которым руководит младшая дочь Марина Аксёнова (Якушкина). В коллективе поют две старшие сестры Валентина Хурастеева (Якушкина), Юлия Платонова (Якушкина ) и младший брат Александр Якушкин со своей супругой Татьяной.

Вскоре зал приветствует осетинскую семью Арсоевых. Отец семейства Владимир Арсенович – худрук вокально-хореографического ансамбля "Амонд", лауреат международных фестивалей Латинской Америки и Индии, заслуженный работник культуры Российской Федерации, народный артист Северной Осетии. Он известный исполнитель танца с кинжалами. По творческим стопам отца пошел и сын. Сармат Арсоев исполнил захватывающий номер – танец с кинжалами.

Татарская семья Махмутовых бережно сохраняет культуру предков. Родители гордятся своими детьми. Так, Фархад Махмутов более 20-ти лет пропагандирует традиционную татарскую культуру, он является директором Самарского областного татарского общества «Туган тел». Вокальный ансамбль Махмутовых исполнил красивую песню на татарском языке «Туган жиремэ».

В семье Мачкасовых все очарованы русской песней. Татьяна Мачкасова, руководитель фольклорно-этнографической студии «Уклад» со своей семьей и другими единомышленниками собирают по крупицам в деревнях русский фольклор, старинные сказания и песни. Эти сокровища древности ансамбль исполняет в аутентичной традиционной манере, без приукрашивания. «Мы побывали в 20 районах, в сельской глубинке мы открываем новые старые песни, сохраняем их в том виде, как их исполняли наши предки – без фонограммы, без всякой обработки», - рассказывает Татьяна. Костюмы, в которых выступают вокалисты, сшиты по старинным эскизам. Исполнение фольклорной песни Кинель-Черкасского района «Дорожкой, мальчик, я иду» пронизывает душу истинно русским напевом и чистотой.

Семья Сизяковых представляет на фестивале башкирскую национальность. Так получается, что все дети в семье рождаются музыкальные – поют и танцуют. Семья Сизяковых подготовила для гостей фестиваля колоритный национальный танец и песню «Один взгляд», которую исполнила Камила Сизякова.

Обращаясь ко всем участникам фестиваля, председатель общественной организации «Союз народов Самарской области» Ростислав Хугаев сказал, что нас всех объединяет любовь к Родине, наша общая история и фестиваль «Во славу земли Самарской» позволяет почувствовать и воочию увидеть эту дружбу и единство.

Информационный портал о дружбе народов

«ВСЕ МЫ - РОССИЯ!» Самарской области.

Сегодня состоялся 20 съезд Чувашского отделения Союза журналистов России

15.11.2017 15:32
Сегодня состоялся 20 съезд Чувашского отделения Союза журналистов России

Главным вопросом повестки дня были выборы делегатов на XII Съезд Союза журналистов России, назначенный на 25 ноября 2017 года. Из 25 делегатов, избранных местными отделениями, присутствовали 22.

Председатель Союза журналистов Чувашии Валерий Комиссаров сообщил причину намеченного съезда. По его словам, на форуме будут структурные изменения в руководстве головного Союза. Председатель Всеволод Леонидович Богданов, с 1992 года возглавляющий Союз журналистов России, считает целесообразным сменить его более молодым руководителем. Валерий Петрович также рассказал, что федеративным советом СЖР была изменена квота на участие в Съезде: один человек от каждых 50 членов.

В настоящее время в Чувашском отделении союза состоят более 460 членов. Из них согласно квоте должны избираться 10 делегатов.

На 20 съезде были выдвинуты 12 кандидатов из разных местных отделений. Открытым голосованием из этих членов союза на XII Съезд Союза журналистов России были избраны : Комиссаров Валерий Петрович (Союз журналистов ЧР), Константинов Валентин Николаевич (Козловская районная газета «Знамя»), Егорова Елена Ивановна (ГТРК «Чувашия»), Данилов Анатолий Порфирьевич (ЧувГУ им. И.Н. Ульянова), Михайлов Юрий Сергеевич (Издательский дом "Хыпар"), Шурекова Людмила Геннадьевна (Канашская районная газета «Канаш ен»), Гурьянов Юрий Аркадьевич (Телекомпания ЮТВ), Зайцева Елена Алексеевна (газета "Советская Чувашия"), Трилинская Светлана Владимировна ( Ядринская районная газета "Ĕç ялавĕ"), Яковлева Зоя Аркадьевна (Чувашский национальный конгресс).

Съезд так же рассмотрел вопрос о ежегодных конкурсах СЖ ЧР: им. С. Эльгера, Н. Никольского, Л. Ильина. Как и в прошлые годы заявки на участие принимаются до 1 декабря нынешнего года. Итоги будут подводиться на празднике Дня печати в январе 2018 года.

На съезде были и радостные моменты. За многолетнюю плодотворную работу в печати и в связи с юбилеем главный редактор Ядринской районной газеты Светлана Трилинская получила от председателя Союза Валерия Комиссарова грамоту Союза журналистов России.

 

Зоя Яковлева, член правления Союза журналистов Чувашии.

(фотографии автора)

"РАÇÇЕЙ ЧĂВАШ ПИКИ-2017" конкурс раштавăн 2-мĕшĕнче иртĕ!

14.11.2017 12:01
"РАÇÇЕЙ ЧĂВАШ ПИКИ-2017" конкурс раштавăн 2-мĕшĕнче иртĕ!

Раççейри чăваш наци культура автономийĕсене, Чăваш Республикинчи районсенчи ЧНК уйрăмĕсене тата "Чăваш пики" конкурсăн вырăнти çĕнтерÿçисене пĕлсе тăма!

Чăваш наци конгресĕ Чăваш Ен Культура, национальнăçсен ĕçĕсен тата архив ĕçĕн министерстви пулăшнипе ирттерекен "РАÇÇЕЙ ЧĂВАШ ПИКИ-2017" фестиваль-конкурс маларах палăртнă пек чÿкĕн 25-мĕшĕнче мар, раштав (декабрь) уйăхĕн 2-мĕшĕнче, 14 сехетре пуçланать. Палăртнă пекех Шупашкарти культурăпа ÿнер искусствисен институтĕнче иртет.

Конкурса хутшăнакан хĕр-пикесен Шупашкара чÿк (ноябрь) уйăхĕн 29-мĕшĕнче килсе çитмелле. Чăваш наци конгресне "РАÇÇЕЙ ЧĂВАШ ПИКИ-2017" конкурса хутшăнасси пирки ыйтса (заявка) çырса congress21@mail.ru электронлă почтăпа ямалла е Воробъев композиторсен урамĕ, 10 çурта чÿк уйăхĕн 20-мĕшĕччен килсе памалла.

Ыйтса пĕлмелли телефонсем: (8352) 62-35-61, 89199725359, 89278447648.

 

 

Конкурсăн йĕркелÿ комитечĕ.

"Асам" кинофестиваль уҫӑлчĕ

14.11.2017 06:40
"Асам" кинофестиваль уҫӑлчĕ

Чӑваш культуришĕн, киноӳнерĕшĕн паллӑ самант- чӳкĕн 13-мĕшĕнче Шупашкарта кӑҫалхипе виҫҫĕмĕш хут Пĕтĕм чӑвашсен "Асам" кинофестивалĕ уҫӑлчĕ.

Пĕлтĕр кинофестивале уҫма чӑваш наци вулавӑшне суйланӑччĕ пулсан, кӑҫал чӑваш киноне хисеплекенсене "Ҫеҫпĕл" кинотеатр, тĕрĕссипе Ҫеҫпĕл Мишши ячĕллĕ чӑваш ҫамрӑксен театрĕ хӑйĕн ҫĕнĕ ҫуртĕнче йышӑнчĕ.

Театр фойинче фестиваль хӑнисене "чĕрĕ" кĕвĕпе культурӑпа ӳнер институчĕн халăх инструменчĕсен ансамблĕ кĕтсе илчĕ.

Чӑвашкино директорĕ, кинематографистсен пĕрлешĕвĕн ертӳҫи Олег Цыпленков, ҫамрӑксен театрĕн директорĕ Елена Николаева Чӑваш Республикин Культура министрне Константин Яковлева, Чӑваш наци конгресĕн президентне Николай Угаслова тата ытти сумлӑ хӑнасене кĕтсе илчĕҫ. Хисеплĕ хӑнасем малтанах конкурса хутшӑнакан киноплакатсен тата ĕлĕкхи киноафишӑсен куравĕпе паллашрĕҫ. Кӑҫал киноплакатсен конкурсĕ кинофестивалĕн ҫĕнĕлĕхĕ пулчĕ.

"Асам" кинфестиваль уҫӑлнӑ ҫĕре Чӑваш Ен культурӑпа ӳнер ĕҫченĕсем, режиссерсемпе сценаристсем, студентсемпе вĕренекенсем, тӑван киноӳнерпе кӑсӑкланакансем пуҫтарӑнчĕҫ. Кинотеатрӑн пĕчĕк залĕ килнисене пурне те шӑнӑҫтараймарĕ, анчах та никам та каялла каймарĕ, "Асамра" асамлӑх кĕтрĕ.

Чӑваш Республикин культура, национальнӑҫсен ĕҫĕсен тата архив ĕҫĕн министрĕ пурне те кинофестиваль уҫӑлнӑ ятпа саламларĕ. Константин Геннадиевич Чӑвашкино никĕсĕ ҫирĕппине, малашлӑхĕ тата та пысӑккине каларĕ, фестивале тухӑҫлӑ ĕҫлесе ҫĕнĕ талантсене палӑртма сунчĕ.

Чӑваш наци конгресĕн президенчĕ Николай Угаслов савӑнӑҫлӑ самантпа, кинофестиваль виҫҫĕмĕш хут уҫӑлнипе, чӑвашкиновĕн малашлӑхне шанса ĕненекенсене пĕр ҫĕре пуҫтарнипе пурне те саламларĕ. Николай Федорович ҫак пархатарлӑ ĕҫе ҫĕнĕрен пуҫарса яракансене тав турĕ, пысӑк ӑнӑҫу сунчĕ.

Шупашкар хулин пуҫлӑхĕн ҫумĕ Виктор Горбунов та паллӑ пулӑмпа саламлама килчĕ. Вӑл та кинофестиваль малашлӑхĕ пуррине, чӑвашкино пысӑк утӑмсемпе малалла аталанассине шаннине каларĕ.

"Асама" илемлĕн те савӑнӑҫлӑн уҫма чӑваш патшалӑх академиллĕ юрӑпа ташӑ ансамблĕ, "Янташ", "Янтал", " Дуняша Стайл" юрӑ ушкӑнĕсем хӑйсен юрри- ташшипе, М. Кошкинский ячĕллĕ халӑх театрĕ кăсăклă инсценировкипе пулӑшрĕҫ.

Пĕтĕм чӑвашсен кинофестивалĕн йĕркелӳ комитечĕн председателĕ Олег Цыпленков кино аталанӑвне патшалӑх шайĕнче ҫӳле ҫĕклеме пулăшнăшăн Чӑваш Ен Пуҫлӑхне тата Культура министрне чунтан тав турĕ, кинорежиссерсене фильмсем ӳкерме ҫанна тавӑрса ĕҫлеме май туса панӑшӑн савӑннине пытармарĕ. Вӑл паллӑ пулӑм уҫӑлнине пĕлтерсе кинематографистсен ятарлӑ хлопушкине шаплаттарчĕ.

Курма килнисем вара конкурса кĕнĕ пĕрремĕш илемлĕ фильмпа паллашрĕҫ. Ку чыса Марат Никитин режиссер ӳкернĕ "Фуга" фильм тивĕҫрĕ.

Паян кинофестиваль малалла ĕҫлĕ.

Аса илтеретĕп, конкурса хутшӑнакан кинофильмсемпе "Ҫеҫпĕл" кинотеатрта, Чӑвашкино тата электронлӑ кинодокументсен архивĕнче, чӑваш наци вулавӑшĕнче паллашма пулать.

 

Сăнÿкерчĕксен репортажĕ https://ok.ru/chvashnats/topic/67696070691600 каçăпа.

 

 

Зоя Яковлева, чӑваш кинематографисчĕсен пĕрлĕхĕн пайташĕ.

Фольклорный фестиваль «Кер сари» показал богатую национальную культуру чувашей

13.11.2017 16:33
Фольклорный фестиваль «Кер сари» показал богатую национальную культуру чувашей

Фестиваль – одно из главных культурных событий года, на которое приезжают показать свое творчество коллективы со всех уголков губернии. В этом году «Кер сари» проводился в юбилейный двадцатый раз.

Организаторы мероприятия - Министерство культуры Самарской области, Администрация городского округа Самара, «Дом дружбы народов» Самарской области и региональная общественная организация «Самарское областное чувашское культурное общество «Пехиль».

Каждый коллектив представил экспонаты, которым более сотни лет, так сказать из бабушкиных сундуков. Это, как правило, одежда и головные уборы, предметы домашней утвари.

На выставке национальных блюд представлены старинные кушанья, приготовленные по рецептам, которые хранят национальные семьи. Всевозможные соленья и варенья щедрые хозяюшки расхваливают наперебой, и у каждой из них свой особый секрет приготовления.

Любовь Мельникова приехала из села Резяпкино Клявлинского района. Она говорит, что пирог с мясом и картошкой – хуплу- готовит на каждый праздник. А еще у нее самые вкусные грибы. Любовь Мельников участник коллектива «Зоренька» (руководитель Виталий Мельников). Ансамбль получил звание народного за большую работу по сохранению культурных традиций. И действительно, когда коллектив вышел на сцену, то зажег весь зал своей энергетикой.

Участники фестиваля большое внимание уделяют костюмам, аксессуарам и даже обуви. По ярким узорам и нашивкам в старину определялись статус, возраст человека, место его проживания. Современные коллективы также стараются в своих костюмах отразить все богатство и многообразие национальных узоров.

Екатерина Лимова, руководитель ансамбля «Горлица» из села Малячкино Шигонского района рассказала, что с детьми проводится большая краеведческая работа, в сельской школе есть музейный уголок, который рассказывает о чувашских традициях, проводится изучение языка. Но основные знания по истории рода ребята, конечно, получают в семье.

Традиционно на «Кер сари» собираются чуваши со своей многочисленной родней и друзьями. После проведения определенного обряда самым уважаемым старейшиной рода пиво, сваренное из хмеля нового урожая, строго оценивалось тут же. После чего приступали к обильному и щедрому застолью, сопровождавшемуся народными песнями под музыкальный аккомпанемент.

Праздник, как и в старину, стал поистине семейным. Римма Фадеева пришла на фестиваль с внучкой: «Мы каждый год приходим на фестиваль вместе, уже третье платье шьем в народном стиле по мере роста». Девочка с интересом рассматривает экспонаты выставки, и расспрашивает у бабушки, как предмет называется по-чувашски.

На выставке все желающие могли приобрести изделия умельцев народных промыслов, национальную литературу, музыкальные и кино-новинки.

На фестивале были подведены итоги областного конкурса. Лауреатом в номинации «Чувашская женщина года» стала Зинаида Вичкутова (с. Большое Ермаково, Кошкинский район), а также было отмечено сельское поселение Девлезеркино Челно-Вершинского района за большую работу по сохранению родного языка и чувашской культуры.

Цель фестиваля - привлечение молодежи к национальной культуре, к истории предков, к сохранению языка. «Народ имеет право на будущее, если сохранил свое прошлое», – отметил в своем выступлении заместитель председателя региональной общественной организации «Самарское областное чувашское культурное общество «Пехиль» Иван Александров.

 

Из сайта Дома Дружбы народов Самарской области.

Страницăсем: [1], 2, 3, 4, 5, 6, ... 109