Документ: Документ: постановление Х съезда ЧНК, Обращение делегатов съезда.


Документ тĕсĕ:
Документа кĕртнĕ: 16.02.2018
Документа алă пуснă: 01.11.2017
Уçласа ил

Принято

на X съезде ЧНК 28.10.2017 г.

 

Межрегиональная общественная организация

"Чувашский национальный конгресс"

 

Х съезд

 

ПОСТАНОВЛЕНИЕ

г. Чебоксары 28 октября 2017 года

 

Чувашский национальный конгресс:

итоги работы за отчетный период,

цели и задачи на перспективу

 

Заслушав и обсудив отчетный доклад «Чувашский национальный конгресс:

итоги работы за отчетный период, цели и задачи на перспективу» Х съезд межрегиональной общественной организации "Чувашский национальный конгресс" (далее - ЧНК) отмечает, что за отчетный период руководящие органы организации проделали определенную работу по реализации решений очередного VIII-го (26 октября 2013 г.) и внеочередного IX съездов (26 июня 2014 г.) ЧНК. Организационно укрепилась структура ЧНК, увеличилась численность региональных отделений ЧНК, во всех муниципальных районах Чувашской Республики образованы местные отделения ЧНК. После воссоединения Крыма с Российской Федерацией в городах Симферополь, Керчь и Ялта созданы национально-культурные объединения чувашей, которые вместе с ранее действовавшим в г.Севастополь объединением чувашей входят в состав Крымского регионального отделения ЧНК.

Дальнейшее развитие получили культурные связи ЧНК с регионами страны с чувашским населением. Широкое одобрение в обществе получило проведение в 2016 году Всечувашского национального праздника "Акатуй" в Республике Крым. Положительный отклик получил проведение в 2017 году цикла этого праздника в ряде регионов Сибири и Дальнего Востока, заключительный этап которого состоялся в Иркутской области на берегу озера Байкал.

Существенный вклад в обогащение культурной жизни регионов вносят региональные отделения ЧНК республик Башкортостан, Белоруссия, Татарстана и Эстонии, Красноярского края, Тюменской, Самарской, Саратовской, Челябинской, Ульяновской областей, г. Москвы. Проводимый ежегодно в Нурлатском районе Татарстана праздник чувашской культуры "Уяв" приобрел статус международного. Перед народами Прибалтийских и Скандинавских стран регулярно выступают коллективы художественной самодеятельности общественных организаций чувашей Эстонии, которые пропагандируют чувашскую национальную культуру и завоевали большую популярность среди них.

Повысился художественный уровень и содержание Всечувашских конкурсов "Кĕмĕл сасă" и "Чăваш пики", проводимых в населенных пунктах республики этнокультурных праздников, фестивалей национальной одежды, литературных конкурсов среди школьной молодежи.

Население Чувашской Республики одобрительно встретило установление памятника основателю этнопедагогики академику Г.Н. Волкову, создание общественного объединения кинематографистов республики, выпуск кинофильмов на чувашском языке.

Вместе с тем руководящие органы ЧНК не сумели достичь заметных результатов в использовании чувашского языка при проведении общественно значимых мероприятий, наружном оформлении улиц, площадей и зданий, рекламе. Имеются недостатки в обучении подрастающего поколения чувашскому языку. Недостаточно поступают в библиотеки республики новые издания на национальном языке. У населения республики вызывает беспокойство упущения в деятельности СМИ на чувашском языке, сокращение их количества. Не налажена устойчивая передача редакции чувашского радиовещания по всей территории республики.

Х съезд ЧНК п о с т а н о в л я е т:

1. Работу руководящих органов ЧНК за отчетный период признать удовлетворительной.

2. Основными задачами руководящих органов ЧНК на период до следующего очередного съезда считать:

продолжение реализации Стратегии государственной национальной политики Российской Федерации;

укрепление общественной стабильности, межнационального согласия, повышение имиджа Чувашской Республики за ее пределами для привлечения инвестиций и сотрудничества, консолидация чувашского народа;

установление эффективных деловых связей с органами и учреждениями образования республики по дальнейшему развитию обучения и использования чувашского языка, уделив особое внимание формированию бытового общения на чувашском языке среди детей дошкольного и школьного возраста;

укрепление сотрудничества с органами государственной власти и местного самоуправления Чувашской Республики по повышению социальной защищенности сельского населения, увеличению жизненного уровня жителей Чувашской Республики;

- проведение на плановой основе конкретной работы с чувашской молодежью, формирование у них чувства уважительного отношения к культуре, обычаям и традициям, истории чувашского народа, потребности в знании национального языка и повседневном общении на нем, патриотизма и любви к родному краю.

3. Региональным отделениям ЧНК:

продолжить работу по сохранению и развитию этнокультурной самобытности чувашского народа, в этих целях расширить сеть коллективов художественной самодеятельности, регулярно организовать национальные праздники, фестивали, конкурсы, шире пропагандировать среди населения региона этническую культуру и национальную одежду чувашского народа;

укреплять деловую связь с региональными органами государственной власти и местного самоуправления, принимать участие в конкурсах на получение их грантов, культурной жизни региона;

расширить деловую связь с органами государственной власти и местного самоуправления, учреждениями и организациями Чувашской Республики по развитию экономического и социально-культурного сотрудничества, ежегодно принимать участие в праздновании Дня Республики и на Всечувашском национальном празднике "Акатуй" в г. Чебоксары;

предложить Чувашской национально-культурной автономии в Республике Татарстан (председатель - Самаренкин Д.А.) провести в апреле 2018 года Всечувашское мероприятие, посвященное 170-летию со дня рождения просветителя чувашского народа И.Я. Яковлева, просить региональным отделениям ЧНК принять активное участие в нем;

срок до 1 июля 2018 года привести свою структуру в соответствие с требованиями ст. 4.10.2. Устава ЧНК, согласно с которыми на территории одного субъекта Российской Федерации может быть создано и действовать только одно региональное отделение конгресса, а все другие общественные объединения чувашей должны входить в структуру регионального отделения.

4. Отделениям ЧНК в муниципальных образованиях Чувашской Республики:

- расширить деловую связь с общеобразовательными и дошкольными учреждениями по дальнейшему развитию обучения и использования чувашского языка, уделив особое внимание формированию бытового общения на чувашском языке среди детей дошкольного, младшего и среднего школьного возраста;

- проводить соответствующую работу по созданию в дошкольных учреждения чувашских фольклорных коллективов, проведению в них тематических мероприятий на чувашском языке;

- совместно с учреждениями культуры шире практиковать проведение праздников деревень, мероприятий по пропаганде чувашского языка, национальной одежды и кухни, декоративно-прикладного искусства;

- добиться широкого применения чувашского языка и национальной символики в оформлении общественных мест населенных пунктов, в наружной рекламе.

5. Президиуму и отделениям ЧНК совместно с заинтересованными органами и учреждениями разработать планы мероприятий, посвященных празднованию в 2019 году 550-летия первого упоминания столицы Чувашии города Чебоксары, в 2020 году - 100-летия образования Чувашской автономной области.

6. Президиуму ЧНК:

обратиться в Кабинет Министров Чувашской Республики с просьбой всесторонне обсудить в 2018 году, в год празднования 170-летия со дня рождения просветителя И.Я. Яковлева, ход реализации Закона Чувашской Республики о языках и принять меры по устранению имеющихся недостатков, обратив особое внимание вопросам обучения чувашского языка в учебных заведениях республики как одного из государственных языков Чувашской Республики, состояние подготовки национальных кадров, в частности - учителей чувашского языка и литературы, журналистов со знанием обоих государственных языков Чувашской Республики, комплектования библиотек республики национальной литературой, оказания финансовой поддержки СМИ на чувашском языке, национального книгоиздания;

обратиться Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики с предложением назвать площадь перед театром оперы и балета в г. Чебоксары именем основателя музыкального театра Чувашии (ныне театр оперы и балета), Народного артиста Российской Федерации и Чувашской Республики, Заслуженного деятеля искусств России, Лауреата государственной премии Чувашской Республики имени К. В. Иванова Маркова Бориса Семеновича и установить перед театром его бюст;

обратиться в администрацию г. Чебоксары с предложениями к июню 2019 года провести реконструкцию и благоустройство сквера на площади Республики, к июню 2020 года установить в исторической части города архитектурное сооружение в честь 100-летия образования Чувашской автономной области;

обратиться в Министерство образования и молодежной политики Чувашской Республики и Министерство информационной политики и массовых коммуникаций Чувашской Республики с предложением прекратить проведение экспериментов по изменению грамматики чувашского языка, обеспечению повсеместного применения единой орфографии чувашского языка и единого чувашского шрифта в электронных средствах;

усилить деловое сотрудничество с органами государственной власти и местного самоуправления субъектов Российской Федерации с чувашским населением по вопросам сохранения и развития этнокультурной самобытности чувашского народа, улучшению условий работы общественных объединений чувашей;

провести целенаправленную работу по участию в конкурсах на получение грантов, активизации деятельности Благотворительного фонда.

7. Президенту ЧНК ход реализации данного постановления ежегодно информировать на заседании Большого Совета ЧНК.

 

Юпа уйахĕн 28 –мĕшĕнче

ЧНКан Х Аслё Пухăвĕнче çирĕплетнĕ

 

 

 

 

Чăваш наци конгресĕн Х Аслă Пухăвĕ

чăвашлăха малалла аталантарас пирки

ЧĔНСЕ КАЛАНИ

 

Чăваш наци конгресĕн Х Аслă Пухăвĕн делегачĕсем конгресс президенчĕн отчет докладне сÿтсе явнă хыççăн хальхи вăхăтра чăвашлăха малалла аталантарас ĕçри çитменлĕхсене пĕтерес тĕллевпе Чăваш Республикин патшалăх тытăмĕнчи тата вырăнти муниципалитет органĕсене, учрежденисене тата организацисене çапла с ĕ н е т :

 

1. Чăваш Республикин Министрсен Кабинетне:

Чăваш Республикин «Чăваш Республикинчи вĕренÿ» саккунĕн 5-мĕш статийинчи «Вĕренÿ чĕлхи» пунктне улшăну кĕртме, унта чăваш чĕлхипе вырăс чĕлхине патшалăх чĕлхи тесе вĕрентме тата вĕренме «патшалăх тата муниципалитет вĕренÿ организацийĕсенче çителĕклĕ майсем туса параççĕ» хушăва кĕртсе çырма;

Чăваш Республикинче культура, искусство, чĕлхе енĕпе наци кадрĕсене хатĕрлекен шкула - Чăваш наци лицейне - уçассине çывăх вăхăтра татса пама, пысăк пĕлÿллĕ наци кадрĕсене хатĕрлеме аслă вĕренÿ учрежденисенче ку енĕпе бюджет вырăнĕсем çителĕклĕ таран уçма;

Чăваш Республикин «Чăваш Республикинчи вĕренÿ çинчен» саккунĕн чăваш чĕлхипе литературине вĕренмелли условисем туса хурасси çинчен калакан положение тĕплĕн пурнăçлас, чăваш чĕлхипе литературине вĕренме çителĕклĕ сехетсем сыхласа хăварас тĕллевпе вырăнти хăй тытăмлăх органĕсене чăваш чĕлхипе литературине вĕрентмелли сехетсене чакарасси патне илсе пыракан ĕçсем тăвасран (вăл шутра 5-11-мĕш классене 5 кунлă вĕренÿ эрнине куçасран) асăрханма сĕнсе ятарлă хушу йышăнма;

«Чăваш Республикинчи чĕлхесем çинчен» саккунпа килĕшÿллĕн республика территорийĕнче патшалăхăн икĕ чĕлхипе те, çавăн пекех ытти чĕлхесемпе те ирĕклĕн усă курма майсем туса пама, çав вăхăтрах чăваш чĕлхине вĕренесси, унăн обществăри пĕлтерĕшне анлăлатасси çине ытларах пăхма;

географи объекчĕсен ячĕсене, çул паллисемпе кăтартмăшсене, урам ячĕсене, ялсен, транспорт чарăнăвĕн ячĕсене чăвашла та, вырăсла та çырассинче çирĕп йĕрке тытса пыма;

электронла массăллă информацисен хатĕрĕсенче пурне те усă курма юрăхлă чăваш шрифчĕн пĕр тĕслĕхне патшалăх шайĕнче çирĕплетме;

Чăваш Республикинче туса кăларакан юр-вара, ĕçме-çимене, çăкăр-тăвара, апат-çимĕçе тата ытти чĕр тавара, япалапа хатĕр-хĕтĕре Чăваш Республикин патшалăх чĕлхисемпе чăвашла тата вырăсла тĕрĕс ят парассине, этикеткăсене чăвашла-вырăсла çырассине йĕркелеме, çырнине хаклама чĕлхе специалисчĕсене явăçтарма;

Чăваш Республикин экономикине Раççей Федерацийĕнче тивĕçлĕ шайра хак паракан ят (бренд) суйласа илсе усă курма;

социаллă учрежденисене оптимизаци тунă чухне çак ыйтăва вырăнти халăхпа тĕплĕн сÿтсе явса канашланă хыççăн анчах татса пама;

республикăра тухса тăракан литература журналĕсене («Тăван Атăл», «Капкăн», «Лик») Чăваш Республикин Культура, национальноçсен ĕçĕсен тата архив ĕçĕн министерствине пама;

2018 çула «Чăваш халăхне çутта кăлараканĕ Иван Яковлевич Яковлев çулĕ» тесе йышăнма (вăл çитес çул çуралнăранпа 170 çул тултарнине шута хурса);

Раççей Федерацийĕн регионсенчи ĕç тăвакан влаç тытăмĕсенчен чăвашсем йышлăн пурăнакан вырăнсенче чăваш чĕлхине вĕрентмешкĕн, культурине аталантармашкăн, йăла-йĕркене сыхласа хăвармашкăн бюджет укçи-тенкипе пулăшмашкăн тивĕçлĕ мерăсем йышăнма ыйтма;

чăваш халăхĕн хăй евĕрлехне упрас тата малалла аталантарас енĕпе федералла тĕлевлĕ программа йышăнас енĕпе Раççей патшалăх органĕсемпе кирлĕ ĕçсем тума;

Чăваш наци конгресĕн ĕç-хĕлне вăйлатма, ăна Устав тăрăх тĕрлĕ енлĕ ĕçлеме Чăваш Республикин бюджетĕнче ятарлă укçа-тенкĕ уйăрса хăварма.

 

2. Чăваш Республикин Вĕренÿ тата çамрăксен политикин министерствине:

чăваш чĕлхипе литературине чăваш шкулĕсенчи гуманитари предмечĕсен ярăмĕнче тĕприсен шутне кĕртме;

шкул умĕнхи кашни вĕренÿ организацийĕнче (ача сачĕcенче) чăваш чĕлхине вĕрентес ĕçе тĕплĕнрех йĕркелеме тата унăн пахалăхне тĕрĕслесе тăма;

республика тулашĕнче чăваш чĕлхипе литератури тата историпе культура вĕрентекенсем валли методикăпа чĕлхе пĕлĕвне ÿстерме ытти регионсен вĕренÿ министерствисемпе, департаменчĕсемпе тачăрах çыхăнса ĕçлеме;

республика тулашĕнчи чăваш шкулĕсене чăваш чĕлхипе литературин тата тăван ен историйĕпе культурин вĕрену кĕнекисен электрон варианчĕсемпе тивĕçтерес ыйтăва татса пама;

ял тата хула шкулĕсенчен 9-мĕш класран вĕренсе тухакансене «Чăваш чĕлхине алла илнĕ» («Обладающему чувашским языком») сертификат формине çирĕплетме, 9 класс хыççăн тăван чĕлхепе экзамен тивĕçлĕ тытакан ачасене çакăн йышши сертификат пама;

професси училищисемпе колледжсенче, техникумсенче, аслă вĕренÿ заведенийĕсенче чăваш чĕлхине вĕрентессине ĕçе кĕртме;

пĕтĕмĕшле пĕлу паракан шкулсенче, професси училищисемпе колледжсенче, техникумсенче, аслă вĕренÿ заведенийĕсенче чăваш чĕлхине тăван чĕлхе вырăнне хумасăр вĕреннĕ чухне классене икĕ ушкăна пайламалли йĕркене пурнăçлама;

шкул умĕнхи кашни вĕренÿ организацийĕнче (ача сачĕсенче) чăваш фольклор ушкăнĕсем уçма.

 

3. Чăваш Республикин Культура, национальноçсен ĕçĕсен тата архив ĕçĕн министерствине:

район, хула, республика шайĕнче ирттерекен уявсенче сăмахпа тата курăнмалла пĕлтерекен пĕтĕм информацирен сахалтан та 50 процентне чăваш чĕлхипе тума;

К.В. Иванов ячĕллĕ Чăваш патшалăх академи драма театрĕ умĕнче Чăваш театрне пуçарса янă И.С. Максимов-Кошкинские тата чăвашсен пĕрремĕш киноартисткине Тани Юна хисеплесе асăну хăми уçма;

Чăваш патшалăх оперăпа балет театрĕ умĕнче Чăваш музыка театрне пуçарса янă Б.С. Марковăн палăкне уçма;

Чăвашсен пултаруллă писательне тата ăста композиторне Ф.П. Павлова сума суса Сочи хулинче асăну хăми уçма;

ял клубĕсемпе культура çурчĕсен ĕçне çÿллĕрех шая çĕклеме, вĕсенче ирттерекен ĕç-хĕле чăваш чĕлхипе усă курассине тĕп вырăна хума;

чăваш халăх пурнăçĕпе тата кун-çулĕпе çыхăннă вырăнсене курса çÿремеллин (туризмăн) çĕнĕ маршручĕсем йĕркелеме;

пĕтĕм чăвашсен «Акатуйне» кашни çул пĕр çĕрте ирттерме ятарлă вырăн палăртма, ăна лайăх хăтлама, унта чăвашлăх хăй евĕрлĕхĕпе сĕмне (колоритне) кăтартса ирттерме;

К.В. Иванов ячĕллĕ Чăваш патшалăх академи драма театрĕ йĕркеленнĕренпе 100 çул, Чăваш автономи облаçне туса хунăранпа 100 çул, Шупашкар хулине пĕрремĕш хут асăннăранпа 550 çул çитнипе çыхăннă уявсене хатĕрленĕ тата ирттернĕ вăхăтра чăваш халăхĕн хăй евĕрлĕхне анлăн кăтартма;

Чăваш Республикин вырăнти хăй тытăмлăх органĕсен администрацийĕсемпе пĕрле районсенчи культура çурчĕсенче фольклор ушкăнĕсем уçма, вĕсем валли кашни çулах конкурссемпе фестивальсем ирттерме.

 

4. Чăваш Республикин Информаци политикипе массăллă коммуникацисен министерствине:

Чăваш Республикин Чăваш наци телерадиокомпанийĕн тата ытти массăллă информаци хатĕрĕсен организацийĕсен ертÿçисене Чăваш Республикин патшалăх чĕлхисене чăвашла тата вырăсла пĕлекен çынсене лартас йĕркене çирĕп тытса пыма;

Чăваш наци телерадиокомпанине ача-пăча тата шкул ачисем валли чăвашла кăларăмсен хисепне ÿстерме тата шкул умĕнхи вĕренÿ организацийĕсен (учрежденийĕсен) воспитателĕсен, чăваш чĕлхипе литератури тата культури вĕрентекен пултаруллă учительсен паха опытне сарма ятарлă кăларăмсем тума;

ача-пăча валли чăвашла мультфильмсем, аслисем валли чăваш халăх пурнăçне кăтартакан истори фильмĕсем, чăвашла илемлĕ фильмсем çителĕклĕ кăларма, шухăшлаттаракан, çивĕч ыйтусем хускатакан чăвашла телекăларăмсен шутне ÿстерме, вĕсен пахалăхне лайăхлатма;

вокзалсемпе станцисенче, почтăсенче, аптекăсенче сăмахпа тата курăнмалла пĕлтерекен пĕтĕм инфоромацие вырăс чĕлхипе пĕрлех чăваш чĕлхипе сарма;

масăллă информаци хатĕрĕсенче ( чăваш наци телевиденийĕпе радиовĕнче, республика хаçат-журналĕнче) тухакан материалсенче чăваш халăх историйĕ, йăли-йĕрки, чăваш чĕлхипе наци политики ыйтăвĕпе çыхăннă материалсем ытларах кăларма;

чăвашла массăллă информаци хатĕрĕсене тата чăваш журналистикине аталантарас енĕпе уйрăм программа йышăнма.

 

5. Чăваш Республикин Ял хуçалăх министерствине:

2014-2020 çулсенче ял территорийĕсене çирĕп аталантарас тĕллевпе федераци тата республика тĕллевлĕ программăсене тĕплĕн пурнăçлама;

ял хуçалăх производствине пулăшмалли тата аталантаралли ятарлă программăна анлă пурнăçлама;

ялта пурăнакансем, уйрăмах çамрăксем валли ĕç вырăнĕсем çителĕклĕ тума, ку тĕлĕшпе тĕрлĕ предприяти, фермер хуçалăхĕсем, кооперативсем, улма-çырларан сĕткен тăвакан пĕчĕк заводсем уçма;

ял халăхне ĕçмелли таса шывпа тивĕçтермелли программăна пур енлĕн анлă пурнăçлама;

çĕр ĕçне тупăшлă тума хуçалăхсене чи лайăх та хăватлă техникăпа тивĕçтерес ĕçе хăвăртлатма;

Чăваш Енре хăмла туса илес ĕçе çĕнĕрен анлă пуçарса яма.

 

6. Чăваш Республикин Экономика, промышленноç тата суту-илÿ министерствине промышленноçа аталантарас, ĕçлекен çынсен шалу виçине тата халăх пурнăç шайне ÿстерес, республикăран кадрсем тухса каяссине чакарас енĕпе ятарлă ĕçсем тума.

 

7. Чăваш Республикин Сывлăх сыхлав министерствине халăх сывлăхне упрас тата халăх йышне ÿстерес енĕпе тăвакан ĕçсене анлăлатма.

 

8. Чăваш Республикин Физкультурăпа спорт министерствине шкул ачисен тата çамрăксен сывлăхĕпе вăй-халне çирĕплетме тата туслăха аталантарма Шупашкарта 4 çулта пĕрре «Чăваш Улăпиади» ирттерме.

 

 

9. Чăваш Республикин вырăнти хăй тытăмлăх органĕсен администрацийĕсене:

Чăваш Республикин хулисемпе ялсенче вырнаçнă организацисемпе учрежденисен, суту-илÿ лавккисен ячĕсене Чăваш Республикин патшалăх чĕлхисемпе чăвашла тата вырăсла çырассине йĕркене кĕртсе çитерме тата вĕсене çĕнĕрен ят парассине йĕркелеме;

Чăваш Республикинчи ял-хула таврашĕпе тăрăхĕнче чăвашла вырăн ячĕсене нормăна кĕртме, вырăсла хитре мар янăракан ял ячĕсене улăштарас енĕпе ятарлă ĕçсем тума;

хуласемпе район центрĕсенче тата ялсенче курăнакан рекламăна чăвашла тата вырăсла ят парса çырассине вăя кĕртме;

хула (район) администрацийĕсен çумĕнче «Чăваш Республикинчи чĕлхесем çинчен» саккуна пурнăçлас тĕлĕшпе ĕçлекен комиссисене (ĕç ушкăнĕсене) йĕркелеме, çак комиссие учительсене, культура ĕçченĕсене, литературăпа библиотека ĕçтешĕсене, ялпа хула интеллигенцине, тавра пĕлÿçĕсене тата ыттисене кĕртме;

ял кунĕсемпе уявĕсене ирттерес йĕркене вăйлатма;

чăваш чĕлхи Чăваш Республикин патшалăх чĕлхи пулнă май общество вырăнĕсене чăваш сăн-сăпачĕпе илемлетме.

 

10. Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институтне чăваш халăх тата Шупашкар хулин историне тĕпчес ĕçе анлăлатма, çак ыйтусемпе ăслăлăх практика конференцийĕсем, çавра сĕтелсем нумайрах ирттерме, çав ĕçре Раççей Федерацийĕн тĕрлĕ регионĕнчи наука учрежденийĕсемпе тачăрах çыхăну тытма.

 

11. Чăваш кĕнеке издательствине ача-пăча валли чăвашла илемлĕ кĕнекесем нумайрах кăларма, чăваш халăх историйĕпе культурине çутатас ĕçе анлăлатма, кăларнă кĕнекесене вулакансем патне çитерес ĕçе вăйлатма.

 

12. Чăваш Республикин Финанс министерствине республика бюджетне йĕркеленĕ чухне, çак документра палăртнă сĕнÿсене пурнăçа кĕртмеллине шута илсе, çителĕклĕ укçа-тенкĕ уйăрма.